CHUYẾN TÔNG DU CỦA ĐỨC GIÁO THÁNH CHA LÊÔ XIV ĐẾN PHÁP
VÀ THĂM TRỤ SỞ TỔ CHỨC GIÁO DỤC, KHOA HỌC VÀ VĂN HÓA CỦA LIÊN HỢP QUỐC (UNESCO)
HỌP BÁO TRÊN CHUYẾN BAY TỪ METZ VỀ ROMA
Ông Matteo Bruni
Kính chào Đức Thánh Cha. Cảm ơn Đức Thánh Cha về những ngày vừa qua của chuyến tông du; cảm ơn Đức Thánh Cha về hành trình thật sâu sắc này. Đây chắc chắn là một chuyến đi được rất nhiều người mong đợi — một chuyến đi đã mang lại niềm vui lớn cho nhiều người dân Pháp qua sự hiện diện và những lời của Đức Thánh Cha — và con tin rằng những lời của Đức Thánh Cha cũng đã chạm đến tâm khảm người dân Pháp. Con nghĩ rằng chuyến đi này cũng mang lại niềm vui cho nhiều người Công giáo và nhiều Kitô hữu, những người cảm thấy đức tin của họ được củng cố. Có lẽ xin Đức Thánh Cha có thể bắt đầu bằng việc chia sẻ với chúng con việc ngài đã cảm nhận chuyến đi này như thế nào.
Đức Lêô XIV
Tôi sẽ bắt đầu bằng tiếng Anh, và sau đó nếu anh chị em cần bản dịch, chúng tôi có thể hỗ trợ. Trước hết, một lần nữa xin cảm ơn anh chị em vì công việc anh chị em đã thực hiện. Tôi nghĩ anh chị em đã khá bận rộn trong bốn ngày qua, và theo một nghĩa nào đó, đây là một chương trình với lịch trình dày đặc.
Bốn ngày qua thực sự tràn đầy biết bao ân phúc. Tôi muốn nói là gần như những phép lạ, đặc biệt là thời gian ở Lộ Đức, khi được đồng hành với biết bao bệnh nhân và người đau khổ, và chứng kiến ân sủng từ sự hiện diện của Thiên Chúa được biểu lộ dưới nhiều hình thức khác nhau, chạm đến tâm hồn con người, biến đổi cuộc đời họ, và như tôi dùng một cách diễn đạt tôi đã nhắc đến ở đó, phục hồi phẩm giá cho người bệnh, người già, những người bị gạt bỏ trong một số thành phần của xã hội.
Vì thế, trong suốt bốn ngày, đã có rất nhiều dấu chỉ, cách biểu đạt và biểu tượng. Cá nhân tôi cảm thấy mình được chúc phúc rất nhiều khi có đặc ân đến thăm nước Pháp, đặc biệt để khích lệ những người trẻ, những người rõ ràng đang tìm kiếm một điều gì đó.
Điều đó đã hiện lên thật rõ ràng tại sân vận động, trong buổi tối quy tụ 80.000 bạn trẻ từ khắp nước Pháp, với nhiệt huyết, niềm vui và tinh thần hy vọng mà họ lan tỏa, nhưng đặc biệt tôi nghĩ là tinh thần hy vọng mà họ đã đón nhận và sẽ có thể sẻ chia với những người khác.
Vì thế, giữa nhiều điều khác nhau mà chúng ta đã cử hành và sống trong bốn ngày qua, tôi muốn nói rằng đó là một vài điểm nhấn, không phải để loại trừ những điều khác, nhưng đây là những điều vô cùng ý nghĩa. Tôi rất vui vì có anh chị em đồng hành trong chuyến đi này, và nếu anh chị em có một vài câu hỏi.
Matteo Bruni
Câu hỏi đầu tiên đến từ Cyriac Zeller. Anh làm việc cho hãng truyền thông Pháp I.Media.
Cyriac Zeller, I. Media
Kính chào Đức Thánh Cha. Hôm qua, trong một cuộc họp báo, những nạn nhân mà Đức Thánh Cha đã gặp nói với chúng con rằng Đức Thánh Cha đã nhìn nhận với họ về tính chất có hệ thống của nạn lạm dụng tính dục trong Giáo hội. Thực sự có phải như vậy không? Đức Thánh Cha có thể giải thích quan điểm của ngài về vấn đề này không? Đức Thánh Cha có cho rằng nạn lạm dụng tính dục trong Giáo hội mang tính hệ thống hay không?
Đức Lêô XIV
Tôi muốn nói rằng — mà không có ý muốn phản bác bất cứ ai — và tôi nghĩ điều này rất quan trọng: trước hết, tôi muốn nói rằng trong cuộc gặp với bảy nạn nhân đó, tôi đã đề nghị họ cũng giúp tôi chuyển đến những nạn nhân khác thiện chí của cá nhân tôi và của Giáo hội là lắng nghe và đồng hành với họ khi họ tìm kiếm sự chữa lành, đồng thời nhìn nhận nỗi đau đớn đã gây ra trong cuộc đời họ bởi những hành vi lạm dụng. Một số người trong họ đã nói về nạn lạm dụng có tính hệ thống. Về phần cá nhân, tôi ưu tiên diễn đạt nó theo một cách khác, mặc dù tôi đã nói về một số tổ chức trong Giáo hội mà đôi khi đã có những hành vi lạm dụng mang tính hệ thống, nếu anh muốn gọi như vậy.
Nhưng tôi nghĩ điều quan trọng là phải phân biệt rõ ràng. Lạm dụng tính dục trước hết là một vấn đề của con người. Khi nó xảy ra trong Giáo hội, nó thực sự có thêm một chiều kích hoàn toàn khác vì đời sống đức tin của con người bị tổn thương sâu sắc, và thậm chí có khi bị hủy hoại.
Vì thế, Giáo hội có trách nhiệm đặc biệt là đồng hành với họ và giúp họ tìm kiếm sự chữa lành. Theo nghĩa đó, tôi đã nói với họ về việc Giáo hội, ở một khía cạnh nào đó, đã được xem là có trách nhiệm; nhưng cũng theo khía cạnh tương tự như vậy, tôi nghĩ Giáo hội là một phần quan trọng giúp họ tìm được sự chữa lành.
Matteo Bruni
Cảm ơn anh Cyriac. Thưa Đức Thánh Cha, câu hỏi thứ hai đến từ anh Xavier Normand, làm việc cho tạp chí Pháp Le Pèlerin.
Xavier Normand, Le Pèlerin
Kính chào Đức Thánh Cha. Trước hết, con xin cảm ơn Đức Thánh Cha về chuyến Tông du đến Pháp. Trong bốn ngày, đất nước chúng con đã được cuốn theo làn sóng nhiệt thành do chuyến viếng thăm của Đức Thánh Cha khơi dậy. Đó thực sự là một kỳ tích tại Pháp. Xin cảm ơn Đức Thánh Cha.
Con xin phép tiếp tục câu hỏi bằng tiếng Anh. Khẩu hiệu Chuyến Tông du của Đức Thánh Cha là “Để thế gian được sống”. Chủ đề về sự chăm sóc cuối đời đã được nhắc đến nhiều lần trong các bài diễn văn của ngài. Thực ra, con nghĩ Đức Thánh Cha đã đề cập đến vấn đề này trong hơn một nửa số bài diễn văn tại Pháp. Con đặc biệt nghĩ đến bài diễn văn tại Điện Élysée và hôm qua tại Lộ Đức, khi Đức Thánh Cha nói rằng điều hợp pháp không hẳn đã hợp luân lý; đó là một sự ám chỉ rõ ràng đến việc hợp pháp hóa an tử mới đây tại Pháp.
Tại Pháp, chúng con cũng có nguyên tắc "laïcité", tức là sự tách biệt giữa tôn giáo và chính trị. Đức Thánh Cha có nghĩ rằng khi vấn đề là quan trọng, khi vấn đề đặt ra là hết sức hệ trọng, thì ranh giới này có cần được vượt qua nhân danh tính tối thượng của lương tâm hay không? Và nếu vậy, Đức Thánh Cha đã bước qua ranh giới đó chưa?
Đức Lêô XIV
Cảm ơn câu hỏi của anh. Tôi muốn nói rằng, theo cách hiểu của Giáo hội về sự tách biệt giữa Giáo hội và chính trị, hoặc giữa Giáo hội và Nhà nước, tôi đã không vượt qua ranh giới đó. Tôi mời anh đọc hoặc đọc lại Magnifica Humanitas, trong đó tôi nói về Học thuyết Xã hội của Giáo hội, ở phần đầu, trong một vài chương đầu tiên. Khi Giáo hội lên tiếng bảo vệ sự sống, khi Giáo hội nói về những vấn đề thuộc Học thuyết Xã hội, chúng tôi không bước vào lĩnh vực chính trị; chúng tôi đang áp dụng Tin Mừng vào đời sống con người.
Có thể có những chính trị gia thuộc cánh tả hoặc cánh hữu, và có những tình huống trong đó họ nói: “Không, tôn giáo chỉ nên thuộc phạm vi riêng tư. Hãy để người ta tự làm điều họ muốn cho riêng họ, nhưng với tư cách là một Nhà nước, chúng ta phải tách biệt.” Thực tế là khi tôi đến Pháp, tôi đến trước hết là để rao giảng Tin Mừng, để loan báo Tin Mừng, để tái khẳng định điều chính Đức Giêsu Kitô nói khi Người phán: “Thầy là đường, là sự thật và là sự sống”, nghĩa là nói lên sự thật mà Chúa Giêsu trao lại cho chúng ta.
Như tất cả anh chị em biết, bảo vệ sự sống là điều Giáo hội giảng dạy và xác tín cách sâu sắc. Vì thế, một mặt, dĩ nhiên chúng ta biết rằng tại Pháp, luật vừa được thông qua, và tại các quốc gia khác ở châu Âu cũng như tại những nơi khác trên thế giới, đang diễn ra rất nhiều tranh luận về các vấn đề liên quan đến giai đoạn cuối đời. Nhưng khi ở một nơi đặc biệt như Lộ Đức, nơi con người đang tìm kiếm một điều gì đó sâu xa hơn nhiều, và nhận ra rằng cuộc sống của họ, ngay cả giữa cơn bệnh tật, khuyết tật hay những đau đớn cách này cách khác, vẫn có ý nghĩa. Giáo hội, chính vì Chúa Giêsu, muốn ở gần những con người đó và khẳng định các giá trị mà chính sự sống mang lại cho tất cả chúng ta.
Vì thế, tôi muốn nói rằng nếu điều đó bị coi là chính trị, thì tôi đã làm như vậy. Nhưng đó không phải là để can thiệp vào chính trị Pháp, mà là để giảng dạy những gì Giáo hội thực sự tin tưởng.
Matteo Bruni
Xin cảm ơn Đức Thánh Cha. Câu hỏi tiếp theo đến từ anh Íñigo Domínguez của tờ EL PAÍS.
Íñigo Domínguez
Kính chào Đức Thánh Cha. Cảm ơn Đức Thánh Cha đã dành thời gian này cho chúng con. Đức Thánh Cha đã nhiều lần — kể cả trong chuyến đi này — nói về văn hóa vứt bỏ đang bao trùm quanh chúng ta, về việc gạt ra bên lề những người không được coi là có năng suất, trong đó có người già và người khuyết tật. Hiện tại Tây Ban Nha có một trường hợp tiêu biểu cho tất cả những điều này và đã gây phẫn nộ lớn trên khắp đất nước; đó là trường hợp của bà Mari Carmen, một bà cụ 87 tuổi khuyết tật, đã bị trục xuất khỏi căn nhà nơi bà sinh sống tại Madrid vì không thể trả tiền thuê. Tiền thuê của bà đã bị tăng gấp năm lần cùng một lúc. Con không biết Đức Thánh Cha có biết trường hợp này hay không — trường hợp của bà Mari Carmen. Nhưng dù thế nào đi nữa, Đức Thánh Cha nghĩ gì về cuộc khủng hoảng nhà ở đang diễn ra trên khắp châu Âu và thế giới, khi tình trạng đầu cơ bất động sản đang đẩy người dân ra khỏi các thành phố và người trẻ không thể mua nổi một căn nhà? Đức Thánh Cha nghĩ gì về toàn bộ vấn đề này?
Đức Lêô XIV
Tôi tin rằng đây là một ví dụ điển hình cho thấy Giáo hội — với tư cách là một cộng đồng, hay đơn giản là những con người — và ngay cả những người không có đức tin, phải tìm kiếm những giải pháp công bằng hơn để ngăn các trường hợp như vậy xảy ra. Tôi không biết trường hợp cụ thể mà anh đang đề cập đến, nhưng đối với tôi, dường như đây là một tình huống trong đó những người hàng xóm, cộng đồng, giáo xứ, giáo phận hoặc chính quyền cần phải can thiệp và đặt câu hỏi: “Làm sao một điều như thế này lại có thể xảy ra?” Đâu là vấn đề không ổn trong một hệ thống cho phép việc đuổi ra khỏi nhà một bà cụ già, đồng thời bị khuyết tật hoặc đang gặp một số khó khăn? Giáo hội nói rất nhiều về việc “loại bỏ những người yếu thế” và cũng về công lý. Giáo hội mời gọi, cổ võ và tìm cách đánh thức nơi mọi người khả năng đáp lại bằng một ý thức nhân bản sâu sắc hơn, thực sự nhạy cảm trước nỗi đau đớn và sự đau khổ của người khác. Tình trạng thiếu nhà ở đang tồn tại ở nhiều quốc gia không thể được giải quyết bởi một giáo xứ đơn lẻ, một giáo phận, hay chỉ riêng Giáo hội. Nhưng tôi tin rằng đây là một thách đố lớn, trong đó chúng ta cũng cần kêu gọi các nhà lãnh đạo chính trị và chính quyền tìm ra giải pháp. Vì vấn đề này rõ ràng đang tăng thêm, người ta thường chỉ phản ứng khi tình trạng khẩn cấp xảy ra; tuy nhiên, chúng ta phải xem xét kỹ những nguyên nhân mang tính hệ thống của vấn đề này và xác định cách thức giúp đỡ.
Matteo Bruni
Thưa Đức Thánh Cha, câu hỏi tiếp theo đến từ chị Manuela Tulli của hãng thông tấn ANSA.
Manuela Tulli, Ansa
Kính chào Đức Thánh Cha. Hôm nay, và thực sự là trong toàn bộ chuyến đi này, Đức Thánh Cha đã nhấn mạnh sự cần thiết của đối thoại. Trong bài diễn văn của Đức Thánh Cha dành cho châu Âu, ngài nói về ảo tưởng tái vũ trang, nhưng đồng thời kêu gọi mọi người can đảm đưa ra những nhượng bộ và hy sinh vì lợi ích lớn hơn là hòa bình. Xung đột tại châu Âu là giữa Nga và Ukraine; Đức Thánh Cha có ý gì khi nói đến những hy sinh này? Hơn nữa, Đức Thánh Cha tin tưởng vào đàm phán, như được thể hiện qua các đặc phái viên của ngài: trước hết là Đức Tổng Giám mục Gallagher; và hiện nay là Đức Hồng y Zuppi; nhưng làm thế nào có thể đối thoại với một quốc gia đang tấn công, đang ném bom và đe dọa không chỉ Ukraine mà cả các quốc gia châu Âu khác? Cảm ơn Đức Thánh Cha.
Đức Lêô XIV
Cảm ơn chị. Điều đầu tiên cần nhấn mạnh là những nguyên tắc của Học thuyết Xã hội của Giáo hội, vốn tìm cách tránh cổ võ bạo lực, hận thù và vũ khí — những hiểm họa đang tồn tại trong thế giới ngày nay, kể cả những mối nguy hiểm do một số nhà lãnh đạo các quốc gia gây ra, họ một lần nữa đang nói về vũ khí hạt nhân và những cuộc chiến ngày càng mang tính hủy diệt, đặc biệt liên quan đến vấn đề sự sống con người. Họ tiếp tục vũ trang và chi tiêu cho một tổ hợp công nghiệp-quân sự khổng lồ, vốn từ nhiều thập kỷ nay — từ năm ngoái, trong năm năm qua — đã tiếp tục thúc đẩy chi tiêu quân sự. Chỉ một số ít người đang trở nên giàu có kếch xù nhờ một ngành công nghiệp thúc đẩy chiến tranh. Trong khi đó, với hàng tỷ euro hay đô la ấy, các vấn đề như nạn đói trên thế giới, tình trạng vô gia cư và thất nghiệp có thể được giải quyết.
Mọi người đang tìm kiếm một tiếng nói có thể đưa ra con đường thay thế — một con đường không bao gồm việc chi tiêu nhiều hơn cho vũ khí, điều chỉ làm tăng thêm căng thẳng và có thể dẫn đến sự bùng nổ một cuộc chiến hay một cuộc xung đột khác. Và chúng ta thấy bạo lực mà các cường quốc này luôn tìm cách áp đặt bằng vũ lực, thay vì tham gia đối thoại và thúc đẩy đàm phán để giải quyết những khác biệt vốn tồn tại theo lẽ tự nhiên; trái lại, chúng ta đang ngày càng tiến gần hơn đến một cuộc chiến hoặc nhiều cuộc chiến, hay những xung đột như chúng ta đang thấy trên thế giới ngày nay.
Tôi không biết có cách nào khác, và đây không phải là vấn đề mang tính chính trị hay phi chính trị; đúng hơn, chúng ta cần một tiếng nói tìm cách cổ võ những giá trị của nhân phẩm, tầm quan trọng của sự sống, và khả năng dành nhiều hơn cho chăm sóc y tế và giáo dục, ít hơn cho vũ khí; và tôi tin rằng Giáo hội có trách nhiệm cổ võ những giá trị này, không ngừng mời gọi các nhà lãnh đạo — chẳng hạn các nhà lãnh đạo của Nga và Ukraine, cũng như của các quốc gia khác — đến với nhau, ngồi lại, đối thoại và tìm kiếm những cách thức giải quyết các vấn đề mà không tiếp tục những cuộc chiến vốn không còn ý nghĩa này. Về khía cạnh này, Giáo hội tiếp tục cất lên tiếng nói của mình. Chúng tôi không thể ép buộc bất kỳ ai — đôi khi điều đó có vẻ vô ích — nhưng chúng tôi sẽ tiếp tục lên tiếng, chúng tôi sẽ tiếp tục mời gọi, và chúng tôi sẽ tiếp tục loan báo Tin Mừng.
Matteo Bruni
Xin cảm ơn Đức Thánh Cha. Câu hỏi tiếp theo đến từ anh Justin McLellan của tờ National Catholic Reporter.
Justin McLellan, National Catholic Reporter
Xin cảm ơn Đức Thánh Cha. Thưa Đức Thánh Cha, con sẽ đặt câu hỏi bằng tiếng Anh. Ở Paris, Đức Thánh Cha đã nói về nhu cầu cấp bách phải có sự phân định luân lý xoay quanh việc phát triển trí tuệ nhân tạo, và sau nhiều cuộc tấn công mạng do các tác nhân AI bất hảo thực hiện, một số nhà lãnh đạo trong ngành công nghệ đã cảnh báo rằng công nghệ này có thể hủy diệt thế giới. Mức độ lo ngại của Đức Thánh Cha như thế nào trước việc AI có thể gây ra những rủi ro thảm khốc cho nhân loại, hoặc thậm chí xóa sổ hoàn toàn nhân loại, và các quốc gia, đặc biệt là Hoa Kỳ và Trung Quốc, phải làm gì để bảo đảm rằng các công nghệ của họ an toàn cho nhân loại?
Đức Lêô XIV
Cảm ơn anh. Nếu có người hỏi rằng tôi có đang trong trạng thái hoảng loạn không? Không, tôi không hoảng loạn. Ban đêm tôi vẫn ngủ. Tôi thực sự nghĩ rằng những mối quan ngại do nhiều chuyên gia, các nhà chuyên môn về AI, nêu lên cần phải được xem xét cách nghiêm túc.
Tôi không nghĩ rằng đó là tin giả, như một số người nói, nhằm cố gắng tạo ra lợi ích tài chính hay một loại lợi ích nào khác. Điều thú vị là ngay hôm nay tôi đọc được rằng người đứng đầu Nvidia tuyên bố ông đã tìm ra một cách để đưa vào AI những hàng rào bảo vệ, nếu có thể gọi như vậy, hoặc những giới hạn để chúng không vượt ra ngoài các phạm vi cụ thể của chúng và gây ra những thiệt hại mà người ta đang nói đến. Tuy nhiên, chính ông ấy lại là người nói rằng không nên đặt ra bất kỳ giới hạn nào và cũng không nên có sự quản lý của chính phủ, v.v. Đây là một vấn đề mà tôi nghĩ chúng ta cần ngồi lại và thảo luận. Chúng ta cần tiếp tục mời gọi các nhà lãnh đạo chính trị, những người đứng đầu lĩnh vực AI, các tổ chức xã hội và các hiệp hội cùng nhau xem xét những gì đang xảy ra hiện nay và những gì có thể xảy ra trong tương lai.
Chỉ đơn giản nói rằng: “Ồ, điều đó sẽ không xảy ra đâu”, rồi nhắm mắt trước vấn đề, có lẽ không phải là cách ứng phó có trách nhiệm nhất. Vatican đã thành lập một ủy ban riêng về trí tuệ nhân tạo, ban đầu nhằm phối hợp những gì chính chúng tôi đang thực hiện tại Tòa Thánh và cách chúng tôi sử dụng AI, cũng như hiểu rõ những rủi ro và lợi ích.
Nhưng kể từ khi công bố Thông điệp Magnifica Humanitas, chúng tôi đã nhận được liên hệ từ những người thuộc rất nhiều lãnh vực khác nhau. Vì thế, chúng tôi đang cố gắng tiếp tục cổ võ đối thoại, nghiên cứu và điều tra, để tìm ra những cách thức bảo đảm rằng AI không đi đến một điểm mà nó có thể hủy diệt nhân loại hoặc gạt nhân loại ra khỏi cuộc đối thoại.
Tôi khá lạc quan rằng điều này có thể thực hiện được. Tôi nghĩ có đủ những người thực sự quan tâm đến vấn đề và sẵn sàng xem xét những câu hỏi sâu xa hơn, một lần nữa liên quan đến quyền lực, ai sẽ đạt được điều đó trước, điều gì sẽ xảy ra khi AI tiến đến cái mà người ta gọi là Trí tuệ Nhân tạo Tổng quát, v.v. Nhưng chúng ta phải tiếp tục làm việc; chúng ta không thể chỉ ngồi yên và giả tảng rằng sẽ không có chuyện gì xảy ra.
Matteo Bruni
Xin cảm ơn Đức Thánh Cha. Có lẽ chúng ta có thể đặt thêm một câu hỏi cuối cùng, anh Ludwig Ring-Eifel, KNA.
Ludwig Ring-Eifel, KNA
Hôm nay chúng ta ở Metz, rất gần biên giới Đức, nhưng cho đến nay Đức Thánh Cha vẫn chưa đến Đức. Vì vậy, câu hỏi cơ bản của con là: khi nào chúng con có thể trông đợi Đức Thánh Cha ở bên kia biên giới và trong bối cảnh của hai diễn biến có lẽ cũng khiến Đức Thánh Cha lo ngại: sự suy giảm liên tục của Giáo hội Công giáo tại Đức và sự trỗi dậy đáng kinh ngạc của các đảng phái cực đoan tại Đức, những người đe dọa phá vỡ sự đồng thuận cho châu Âu mà Đức Thánh Cha đã nói đến hôm nay tại Metz?
Đức Lêô XIV
Cảm ơn câu hỏi của anh. Với tất cả sự khiêm nhường, tôi xin nói rằng tôi mới trở thành giáo hoàng được khoảng mười lăm tháng. Có rất nhiều nơi tôi vẫn chưa đến thăm. Tôi đã nhận được lời mời. Tôi hy vọng sẽ trở lại, ý tôi là, tôi đã từng ở đó trước đây nhưng không phải với tư cách Giáo hoàng, nhưng tôi hy vọng sẽ thăm Đức, cũng như tôi hy vọng sẽ thăm nhiều nơi khác. Tuy nhiên, tôi chưa có lịch trình cụ thể.
Tôi vẫn đang lên kế hoạch cho năm tới, và chuyến đi duy nhất chắc chắn đã được lên kế hoạch là Ngày Giới trẻ Thế giới tại Hàn Quốc. Vì thế, chúng ta sẽ tới đó. Nhưng cảm ơn anh về sự kiên nhẫn và câu hỏi.
Anh nói rằng Giáo hội đang chết dần tại Đức, hoặc đang suy giảm về số lượng. Người ta cũng từng nói như vậy về Pháp trong quá khứ, nhưng chúng ta đã chứng kiến điều gì xảy ra trong bốn ngày qua. Tôi tin rằng nếu chúng ta tìm được tinh thần truyền giáo đích thực và cách thức đúng đắn để thực hiện điều đó, thì vẫn còn rất, rất nhiều người tại Đức muốn sống và cử hành đức tin Kitô giáo và Công giáo của họ.
Vì thế, tôi lạc quan về điều đó, mặc dù tôi nhìn nhận những vấn đề và những điều khác nhau đã tác động rất mạnh đến Giáo hội; nhưng nó cũng đã tác động rất mạnh vào Hội thánh Tin Lành, và nó cũng đã tác động đến xã hội theo cách tương tự. Tuy nhiên, tôi hy vọng sẽ tiến tới. Tôi hy vọng sẽ tiếp tục làm việc với các nhà lãnh đạo Giáo hội tại Đức và tìm ra những cách thức ứng phó cho điều đó. Sẽ rất thú vị nếu nghiên cứu và phân tích xem liệu có mối liên hệ nào hay không, chẳng hạn, giữa sự phát triển của các nhóm cực hữu này. Nhưng ngay cả cánh cực hữu cũng đang bị rạn nứt, như anh thấy, khi một nhóm cụ thể đang trở nên cực đoan hơn nhiều so với những nhóm được gọi là cực hữu khác.
Đồng thời, đã có một số biểu hiện về sự kết hợp giữa những quan điểm cực hữu này với một hình thức tôn giáo nào đó, mà — không chỉ theo quan điểm của tôi, mà các nhà lãnh đạo Giáo hội Công giáo và các Hội thánh Tin Lành tại Đức cũng đã lên tiếng — không phải là một biểu hiện đích thực của Kitô giáo.
Và một lần nữa, chúng ta trở lại với các giá trị của Tin Mừng, vốn không phải về sự hận thù và chia rẽ, mà là về sự thấu hiểu, lòng trắc ẩn và sự đồng hành. Tôi rất hy vọng, và mong rằng Giáo hội cũng có thể góp phần vào điều này, rằng chúng ta có thể tìm ra những cách thức để vươn tới đại đa số những người thiện chí, để họ hiểu rằng sự dấn thân của họ là quan trọng như thế nào, ngay cả trong việc tham gia vào các tiến trình chính trị, qua đó giúp họ đưa ra những lựa chọn rõ ràng vì ích chung, chứ không phải vì những tư tưởng cực đoan có lẽ sẽ gây ra nhiều thiệt hại hơn những gì chúng ta hiện nay nhận thức được.
Vì thế, tôi nghĩ tất cả chúng ta sẽ khích lệ mọi người theo tinh thần này. Một lần nữa, vai trò của chúng ta với tư cách là Giáo hội, đặt nền tảng trong Học thuyết Xã hội của Giáo hội, là nói, giảng dạy và rao giảng về điều chúng ta tin, đó là những giá trị mang lại sự sống, chứ không phải sự hủy diệt, chia rẽ và hận thù.
Matteo Bruni
Xin cảm ơn Đức Thánh Cha. Xin cảm ơn ngài về những lời, về lòng nhân từ, và xin cảm ơn Đức Thánh Cha rất nhiều về những ngày chúng ta đã cùng nhau trải qua trên hành trình này.
Đức Lêô XIV
Một lần nữa, cảm ơn tất cả anh chị em về sự phục vụ của anh chị em. Tôi muốn nhân cơ hội này cảm ơn rất nhiều người ở phía sau hậu trường, những người không nhận được các tràng pháo tay mà Đức Giáo hoàng nhận được khi đi qua, nhưng họ là những người đóng vai trò hết sức quan trọng trong việc tổ chức chuyến đi này: những người tại Tòa Thánh, những người tại Pháp, các Giám mục tại Pháp, và rất, rất nhiều giáo dân đã làm việc trong các hoạt động khác nhau và tổ chức những hoạt động ấy.
Vì thế, tôi muốn dành một lời tri ân đặc biệt đến tất cả họ và đến anh chị em. Cảm ơn anh chị em rất nhiều.
[Nguồn: vatican.va]
[Chuyển ngữ: TRI KHOAN 05/10/2026]
