Vị giám mục hàng đầu châu Âu nói với Crux Now: sự sợ hãi người nhập cư cho thấy cuộc khủng hoảng bản sắc của châu Âu
Fionn Shiner
Ngày 10 tháng 9 năm 2026
Chủ tịch các Hội đồng Giám mục Liên minh châu Âu (EU) cho biết sự gia tăng nỗi sợ hãi và thái độ thù địch đối với người nhập cư là dấu hiệu cho thấy châu Âu đã đánh mất ý thức về những giá trị mà mình đại diện.
Trong bối cảnh việc trợ tử đang lan rộng trên khắp châu lục và niềm tin vào Thiên Chúa tiếp tục giảm sút, Đức cha Mariano Crociata, Giám mục giáo phận Latina-Terracina-Sezze-Priverno của Ý, Chủ tịch Ủy ban các Hội đồng Giám mục Liên minh châu Âu (COMECE), đã trao đổi với Crux Now trong một cuộc phỏng vấn đề cập đến nhiều vấn đề.
Ngài cho rằng châu Âu đang đứng trước nguy cơ đánh mất các giá trị của mình, không phải do di dân, mà do chính các công dân của lục địa này.
Ngài nói, “Những người thuộc các nền văn hóa và tôn giáo khác nhau cần được đón nhận và hội nhập vào một môi trường và bối cảnh xã hội, nơi họ có thể học cách sống chung trong sự tôn trọng lẫn nhau."
Đức cha Crociata nói thêm: “Tuy nhiên, nếu chính chúng ta không biết mình là ai, bỏ qua căn tính của mình và không bảo vệ những gì thực sự quan trọng cũng như những gì mang lại ý nghĩa cho đời sống công dân chung của chúng ta, thì chẳng cần người khác phải lấy đi những giá trị làm nền tảng của chúng ta, bởi chính chúng ta sẽ tự từ bỏ chúng.”
Đức cha Crociata nhấn mạnh các giá trị cốt lõi của châu Âu cần được bảo vệ bao gồm “ý thức về nhân phẩm của mỗi con người” vốn tạo nên “nền tảng của sự chung sống văn minh”, cùng với “tự do, bình đẳng và liên đới, cũng như dân chủ và pháp quyền.”
Ngài nói ngài tin tưởng rằng “những thay đổi sâu xa và mang tính quyết định nhất đang diễn ra trong các xã hội phương Tây của chúng ta không phải là do sự hiện diện của những người nhập cư và người nước ngoài mang đến.”
Thay vào đó, Đức cha Crociata lập luận rằng “điều sẽ định hình cách sâu sắc nhất các xã hội của chúng ta là cách thức chính chúng ta đã chọn và vẫn tiếp tục chọn lối sống của mình, cách chúng ta chung sống với nhau và tương lai mà chúng ta mong muốn xây dựng.”
“Nỗi sợ người khác là dấu hiệu của sự yếu đuối nơi chính chúng ta,” ngài nói.
Đức cha Crociata nói với Crux Now sau khi các quy định mới của EU về người di cư được thông qua trong mùa hè, trong đó có việc kéo dài thời gian tạm giữ di dân và đẩy nhanh tiến trình trục xuất.
Khi đó, Đức cha Crociata đã chỉ trích luật này và nhắc lại mối quan ngại của ngài về “cách thức những di dân và người tị nạn có thể bị đối xử, việc thiếu tôn trọng phẩm giá của họ khi đến nơi, cũng như những trường hợp đẩy trả và di chuyển mang tính chất trục xuất.
“Chúng tôi đã nói điều này nhiều lần trong suốt những năm qua, nhưng chúng tôi sẽ không bao giờ mệt mỏi phải nhắc lại: chúng ta đang nói về con người, chứ không phải những con số,” ngài nói, đồng thời thêm rằng “cần có sự phân định và đánh giá cẩn trọng về hoàn cảnh của những người đến.”
Dưới đây là toàn văn cuộc phỏng vấn của Crux Now với Đức cha Mariano Crociata…
Crux Now: Trong tuyên bố của Đức cha sau khi các quy định mới của EU được công bố, Đức cha nói về việc tôn trọng các giá trị nền tảng của châu Âu. Đó là những giá trị nào? Tại sao chúng quan trọng?
ĐGM Mariano Crociata: Các giá trị nền tảng của Liên minh châu Âu sở dĩ mang tính chất như vậy không chỉ vì chúng đã được tuyên bố và chia sẻ bởi thế hệ đã khai sinh ra Cộng đồng châu Âu, mà còn vì chúng được công nhận và hệ thống hóa thành luật trong các văn kiện được thông qua và phê chuẩn bởi các quốc gia thành viên EU ngày nay, cụ thể là Hiệp ước về Liên minh Châu Âu và Hiến chương về các Quyền Cơ bản của Liên minh Châu Âu.
Những giá trị này nói đến phẩm giá con người, tự do, bình đẳng và liên đới, cũng như nền dân chủ và pháp quyền.
Ý thức về phẩm giá của mỗi con người và sự tôn trọng phẩm giá ấy là nền tảng của sự chung sống văn minh; lãng quên những điều này, hoặc tệ hơn nữa, khinh miệt chúng, chắc chắn sẽ dẫn đến sự suy thoái và tình trạng phi nhân hóa.
Mọi thất bại trong việc tôn trọng một con người khác, sớm hay muộn, sẽ quay trở lại tác động đến chính những người đã thực hiện hành vi ấy.
Đức cha sẽ nói gì với những nhà phê bình cho rằng các giá trị của châu Âu cũng đang bị đe dọa bởi sự gia tăng số những người đến từ các nền văn hóa có thể không chia sẻ chung các giá trị đó?
Trước hết, các giá trị này có thể bị đe dọa bởi chính các công dân. Nếu họ thực sự tin vào những giá trị đó, họ sẽ làm những gì cần thiết để bảo vệ và đảm bảo chúng tiếp tục được gìn giữ cách vững chắc.
Những người có nguồn gốc văn hóa và tôn giáo khác nhau cần được đón nhận và hội nhập vào một môi trường và bối cảnh xã hội, nơi họ có thể học cách sống chung trong sự tôn trọng lẫn nhau.
Tuy nhiên, nếu chính chúng ta không biết mình là ai, bỏ qua căn tính của mình và không bảo vệ những gì thực sự quan trọng cũng như những gì mang lại ý nghĩa cho đời sống công dân chung của chúng ta, thì chẳng cần người khác phải lấy đi những giá trị làm nền tảng của chúng ta, bởi chính chúng ta sẽ tự từ bỏ chúng.
Ngược lại, nếu những giá trị này vẫn bén rễ vững chắc bên trong và giữa chúng ta, thì việc chung sống với những người thuộc các nền văn hóa và tôn giáo khác nhau sẽ chỉ đặt những giá trị ấy vào thử thách, cũng như khả năng đối thoại và sự tôn trọng mà chúng ta có thể thiết lập với mọi người và dành cho mọi người.
Cụ thể điều gì trong các quy định mới của EU khiến Đức cha lo ngại?
Điều đáng quan ngại là cách thức những di dân và người tị nạn có thể bị đối xử, việc thiếu tôn trọng phẩm giá của họ khi đến nơi, cũng như những trường hợp đẩy trả và di chuyển mang tính chất trục xuất.
Chúng tôi đã nói điều này nhiều lần trong suốt những năm qua, nhưng chúng tôi sẽ không bao giờ mệt mỏi khi nhắc lại: chúng ta đang nói về con người, chứ không phải những con số.
Chắc chắn cần có sự phân định và đánh giá cẩn trọng về hoàn cảnh của những người đến. Cũng đúng là không thể tổ chức việc tiếp nhận nếu không có các tiêu chí, cũng như không tính đến khả năng và điều kiện của các quốc gia tiếp nhận. Đó chính là lý do tại sao điều đang được đặt ra là khả năng của chúng ta trong việc quản lý vấn đề di cư một cách tổng thể.
Sự chần chừ, bất an và sợ hãi vốn là đặc trưng trong chính sách của các quốc gia chúng ta đối với người di dân cuối cùng đã quay ngược chống lại chính chúng ta, bởi vì chúng ta đã tự tước đi cơ hội phát triển một phương cách tiếp cận có tính phối hợp, xuyên quốc gia, đủ khả năng ngăn chặn dòng người ồ ạt và hỗn loạn, đã và đang bị những kẻ buôn người vô lương tâm lợi dụng.
Chúng ta phải bắt đầu từ tiền đề rằng chúng ta cần phải đối diện với hiện tượng mang tính thời đại này. Ý tưởng cho rằng chúng ta có thể đơn giản ngăn chặn nó bằng cách đóng cửa các biên giới là một ảo tưởng, chỉ dẫn đến việc lãng phí thời gian và nguồn lực.
Các quốc gia xuất xứ cũng phải gánh vác những nghĩa vụ đối với chính công dân của họ, những người đang chạy trốn khỏi các hoàn cảnh không phù hợp với phẩm giá con người của họ.
Và những quốc gia quá cảnh cũng phải tránh việc công cụ hóa người di cư và những tình huống vi phạm các quyền cơ bản nhất của họ.
Giáo hội công nhận cả quyền di cư lẫn quyền của các quốc gia trong việc quản lý biên giới của họ. Nếu hai quyền này xung đột, các chính phủ nên cân nhắc hài hòa những quyền ấy như thế nào?
Trước hết, tôi muốn nhấn mạnh rằng quyền đầu tiên của mỗi người là được sống trong phẩm giá và an toàn tại chính quê hương của mình. Khi điều này không xảy ra, con người có quyền tìm kiếm những nơi mà họ có thể có được cả hai điều đó.
Từ xưa đến nay, và ngày nay còn hơn thế nữa, sự dịch chuyển luôn là một đặc tính của thân phận con người.
Trong thời đại khi con người vượt qua mọi ranh giới có thể có, không chỉ trong tâm trí mà còn thông qua truyền thông dưới mọi hình thức vô hạn của nó, mỗi quốc gia hoặc nhóm quốc gia có thể thực thi quyền quản lý biên giới của họ không chỉ bằng việc thi hành luật pháp hiện hành, mà còn bằng cách xác lập các thỏa thuận và thiết lập quan hệ với những quốc gia nơi người di cư xuất phát hoặc với các quốc gia quá cảnh.
Chẳng hạn, một thực hành tốt là thiết lập những con đường đến nơi an toàn và hợp pháp. Bằng cách này, sự tôn trọng con người có thể được dung hòa với sự tôn trọng biên giới cũng như việc duy trì trật tự và sự gắn kết xã hội.
Tính hợp pháp và đối thoại thể chế phải không ngừng tìm kiếm và xác định điểm cân bằng giữa hai loại quyền này.
Sau cuộc khủng hoảng Ceuta, các giám mục Tây Ban Nha cảnh báo rằng người di cư có thể bị sử dụng như những quân cờ trong trò chơi địa chính trị rộng lớn hơn. Các chính phủ châu Âu nên ứng phó với điều này như thế nào?
Điểm then chốt được làm nổi bật bởi tình huống này chính là việc sử dụng con người, đối xử với họ như những công cụ và thậm chí đặt sự sống còn của họ vào tình trạng nguy hiểm vì những mục đích chính trị hoặc chiến lược.
Khi điều này thực sự xảy ra, đánh giá về mặt đạo đức chỉ có thể là bác bỏ và lên án.
Chúng ta phải dứt khoát về điểm này. Điều đang bị đe dọa ngày nay chính là sự hiểu biết về mặt luân lý của những nguyên tắc căn bản làm nền tảng cho đời sống chung của chúng ta, thậm chí từ trước khi Liên minh châu Âu được thành lập.
Không bao giờ có thể giản lược một con người thành một phương tiện hay một vật thể để sử dụng cho những mục đích khác.
Mức độ căng thẳng và hỗn loạn về chính trị và quân sự mà chúng ta đang chứng kiến ngày nay khiến chúng ta có nguy cơ nhắm mắt làm ngơ trước những hành vi không thể chấp nhận được, hoặc thậm chí rơi vào cám dỗ biện minh cho điều không thể biện minh.
Đức Giáo hoàng Phanxicô thường nói về “văn hóa vứt bỏ” góp phần tạo nên thái độ thờ ơ trước hoàn cảnh khốn cùng của người nhập cư. Giáo hội có thể giúp chuyển biến một văn hóa từ não trạng này sang một văn hóa nhìn nhận phẩm giá vốn có của mỗi con người như thế nào?
Trong lĩnh vực này, tôi tin rằng Giáo hội đã và đang làm nhiều điều từ những góc độ khác nhau.
Khó khăn nằm ở chính lối tư duy không xuất phát từ các tác nhân văn hóa cụ thể, mà đúng hơn là từ một lối sống lan rộng cách tự phát, thông qua một dạng vận động xã hội mang tính phân tử.
Chúng ta phải tiếp tục đóng góp phần của mình, với sự tin tưởng và quyết tâm, đồng thời bảo đảm rằng những não trạng và thực hành hợp thức hóa việc loại trừ và vứt bỏ con người một cách bất công không bén rễ giữa chúng ta, với tư cách là những người tín hữu và trong các cộng đoàn giáo hội của chúng ta.
Dường như nỗi sợ hãi về vấn đề di cư là một yếu tố then chốt đứng sau sự phát triển của nhiều phong trào dân túy mới ở châu Âu. Đức Cha sẽ nói gì với một người cho biết họ cảm thấy sợ hãi trước sự thay đổi nhanh chóng mà tình trạng di cư đã mang đến cho cộng đồng địa phương của họ?
Tôi tin rằng những biến chuyển sâu sắc và mang tính quyết định nhất đang diễn ra trong các xã hội phương Tây của chúng ta không phải do sự hiện diện của người nhập cư và người nước ngoài mang đến.
Chắc chắn họ sẽ có tác động trong thời gian dài, nhưng điều sẽ định hình sâu sắc nhất các xã hội của chúng ta là cách thức chính chúng ta đã chọn và vẫn đang tiếp tục chọn là lối sống của mình, cách chúng ta chung sống với nhau và tương lai mà chúng ta mong muốn xây dựng.
Nỗi sợ người khác là dấu hiệu của sự yếu đuối nơi chính chúng ta.
Chúng ta cần hy vọng rằng những biến đổi sâu sắc hiện đang diễn ra, trong đó di cư chỉ là một khía cạnh, sẽ đưa tất cả chúng ta đến một sự suy tư nghiêm túc và một tái khám phá đích thực về điều làm cho cuộc sống của chúng ta và các cộng đồng công dân châu Âu của chúng ta trở nên có giá trị.
[Chuyển ngữ: TRI KHOAN 11/09/2026]
