Thánh John Henry Newman và “Ý niệm về một Giáo sư”
Ảnh hưởng của Thánh Newman vẫn còn sống mãi nơi biết bao học giả Công giáo, những người đã được khơi nguồn cảm hứng từ cái nhìn của ngài về ơn gọi giáo sư.
Đức Hồng y John Henry Newman. (Ảnh minh họa: Melissa Hartog / Shutterstock / Public Domain)
13 tháng Tám, 2026
Bài viết này nằm trong loạt phóng sự đặc biệt của Register về “Những vị giáo sư huyền thoại”. Độc giả đọc các bài viết đầu tiên tại đây và tại đây.
Giáo hội Công giáo có nhiều vị thánh đã được tuyên phong, từng là những “giáo sư huyền thoại”. Trong số đó có Thánh John Henry Newman, một người Anh trở lại Công giáo ở thế kỷ XIX, đã theo đuổi con đường nên thánh trong vai trò là một "tutor" tại Oxford và là viện trưởng sáng lập Đại học Công giáo Ireland ở Dublin.
Nhưng ngài Newman không chỉ để lại một chứng tá Công giáo đầy sức thuyết phục về ơn gọi giáo sư. Có thể nói, ngài đã viết một tác phẩm về chính ơn gọi ấy.
Trong tác phẩm có tính nền tảng Ý niệm về một Đại học (The Idea of a University) xuất bản năm 1852, Thánh Newman đặt các nhà giáo dục vào trung tâm sứ mạng của đại học. Vị thánh nhân học giả tin rằng mục đích của đại học là đào luyện trí tuệ của sinh viên; và mục tiêu ấy đạt được cách hữu hiệu nhất không phải qua việc đọc sách, nhưng qua “sự tiếp xúc cá nhân” giữa sinh viên với các giáo sư của mình.
Theo quan điểm này, Thánh Newman không xem các giáo sư đại học đơn thuần là những người truyền đạt thông tin. Trái lại, ngài nhìn nhận họ như những chứng nhân của đời sống trí thức, những người đào luyện trí tuệ của sinh viên qua ảnh hưởng cá nhân của họ.
Thánh Newman viết rằng giáo sư là “một nhà truyền giáo và một nhà giảng thuyết, trình bày khoa học của mình dưới hình thức hoàn chỉnh và cuốn hút nhất, tuôn trào khoa học ấy với lòng nhiệt thành cháy bỏng, và thắp lên trong tâm hồn những người nghe tình yêu của chính họ đối với khoa học đó”.
Dĩ nhiên, Thánh Newman nhận thấy tầm quan trọng của một chương trình đào tạo vững chắc và những tiêu chuẩn học thuật cao. Nhưng ngài khẳng định rằng ảnh hưởng cá nhân của giáo sư là sine qua non (điều kiện tiên quyết) của nền giáo dục đại học. Ngài viết: “Một hệ thống học thuật không có tầm ảnh hưởng cá nhân của các thầy cô giáo trên học trò thì giống như một mùa đông bắc cực; nó sẽ tạo nên một đại học bị băng giá bao phủ, hóa đá, cứng như gang sắt, và chỉ là thế”.
Tương tự, ngài phê phán những môi trường học thuật “trong đó các thầy cô bị tách biệt khỏi người học như thể bởi một hàng rào không thể vượt qua”.
Trái lại, Thánh Newman kêu gọi các nhà giáo dục hãy quan tâm đến đời sống của sinh viên và tìm cách thấu hiểu họ ở một mức độ sâu sắc và mang tính cá nhân hơn. Ngài viết: “Một Đại học, theo cách gọi thông thường, là một Alma Mater [‘người mẹ nuôi dưỡng’], biết từng đứa con của mình; chứ không phải là một lò đúc, một xưởng in tiền, hay một cỗ máy chạy bộ”.
Và Thánh Newman đã thực hành những gì ngài giảng dạy. Chẳng hạn, Sổ Ghi nhớ về các sinh viên Đại học (Memorandum Book about College Pupils) của ngài lưu lại những ghi chép chi tiết về quá trình đào luyện trí thức, đạo đức và thiêng liêng của những sinh viên được ngài hướng dẫn trong thời gian làm "tutor" tại trường Oriel College, Oxford.
Nhờ đó, Thánh Newman đã hình thành những mối dây gắn bó suốt đời với nhiều sinh viên của ngài. Thật vậy, một số người trong đó, chẳng hạn như Richard Hurrell Froude và John William Bowden, về sau đã trở thành những người đối thoại trí thức của ngài, cho thấy tầm ảnh hưởng của Thánh Newman không chỉ tạo ra những người bắt chước đơn thuần, nhưng còn truyền cảm hứng để người khác trở thành những nhà tư tưởng nghiêm túc theo cách riêng của họ.
Ảnh hưởng của Thánh Newman vẫn tiếp tục sống mãi nơi biết bao nhà giáo dục Công giáo, những người đã được khơi nguồn cảm hứng từ cái nhìn của ngài về ơn gọi giáo sư. Và nếu còn có bất kỳ nghi ngờ nào về tầm quan trọng của ngài, thì ngày 1 tháng 11 năm 2025, Đức Giáo hoàng Lêô XIV đã tôn vinh Thánh Newman làm đồng bổn mạng của nền giáo dục Công giáo, cùng với Thánh Tôma Aquinô — qua đó đưa tác giả của Ý niệm về một Đại học lên vị trí đứng đầu trong hàng ngũ các giáo sư của Giáo hội.
[Nguồn: ncregister]
[Chuyển ngữ: TRI KHOAN 18/08/2026]
