Tiếp kiến chung ngày 18.02.2026: Đức Thánh Cha Lêô XIV: “Giáo hội, dấu chỉ hữu hiệu của hiệp nhất và hòa giải trong một thế giới bị phân mảnh”

Đức Thánh Cha Lêô XIV: “Giáo hội, dấu chỉ hữu hiệu của sự hiệp nhất và hòa giải trong một thế giới bị phân mảnh”

Trong buổi Tiếp kiến chung Thứ Tư Lễ Tro, Đức Thánh Cha đã mở đầu phân tích Hiến chế “Lumen Gentium” của Công đồng Vatican II, trình bày Giáo hội như là “mầu nhiệm được làm cho hữu hình” và là bí tích cứu độ cho toàn thể nhân loại.

*******

Trong Quảng trường Thánh Phêrô đầy nắng, trùng với Thứ Tư Lễ Tro, đánh dấu bắt đầu Mùa Chay, Đức Thánh Cha Lêô XIV đã chủ sự buổi tiếp kiến chung hàng tuần, tiếp tục loạt bài giáo lý về các văn kiện của Công đồng Vatican II. Sau năm bài suy niệm về Hiến chế Tín lý Dei Verbum (về Mặc khải Thiên Chúa), Đức Thánh Cha đã dành buổi hôm nay cho bài giáo lý đầu tiên về Hiến chế Lumen Gentium, Hiến chế Tín lý về Giáo hội, được phê chuẩn ngày 21 tháng 11 năm 1964.

Với tựa đề “Mầu nhiệm Giáo hội, bí tích kết hiệp với Thiên Chúa và hiệp nhất toàn thể nhân loại,” Đức Thánh Cha đã tái diễn giải thông điệp trung tâm của văn kiện Công đồng, nhấn mạnh rằng Giáo hội không phải là một thực tại tối tăm hay khó hiểu, nhưng là sự biểu lộ hữu hình cho chương trình của Thiên Chúa dành cho nhân loại.

Đức Lêô XIV giải thích rằng Công đồng đã tiếp nhận thuật ngữ “mầu nhiệm” từ các Thư của Thánh Phaolô, đặc biệt là Thư gửi tín hữu Êphêsô, để mô tả nguồn gốc của Giáo hội. Ngài khẳng định: “Thuật ngữ này không có nghĩa là điều gì đó bị che giấu hay huyền bí, mà là một thực tại trước đây ẩn kín nhưng nay đã được mặc khải.” Mầu nhiệm này chính là ý định của Thiên Chúa nhằm “quy tụ mọi loài thụ tạo nhờ hành động hòa giải của Đức Giêsu Kitô, được hoàn tất qua cái chết của Người trên thập giá.”

Trong một thế giới bị ghi dấu bởi sự phân mảnh và chia rẽ – nơi “tình trạng của nhân loại là một sự rạn nứt mà con người không thể tự mình hàn gắn” – Giáo hội xuất hiện như sự diễn đạt cụ thể của chương trình ấy: Giáo hội liên kết con người với Thiên Chúa và với nhau nhờ hành động của Đức Kitô. “Giáo hội là mầu nhiệm được làm cho hữu hình,” Đức Giáo hoàng nhấn mạnh, đồng thời lưu ý rằng điều này được cảm nghiệm cách đặc biệt trong cộng đoàn phụng vụ, nơi “những khác biệt được tương đối hóa” và điều cốt yếu là “cùng nhau quy tụ vì chúng ta được lôi cuốn bởi tình yêu của Đức Kitô, Đấng đã phá đổ bức tường ngăn cách giữa con người và các nhóm xã hội” (x. Êp 2:14).

Đức Thánh Cha nhắc lại những từ khóa của Hiến chế Lumen Gentium: “Giáo hội ở trong Đức Kitô như một bí tích, nghĩa là dấu chỉ và công cụ của sự kết hiệp mật thiết với Thiên Chúa và của sự hiệp nhất toàn thể nhân loại.” Giáo hội không chỉ là một dấu chỉ làm cho kế hoạch Thiên Chúa trở nên hữu hình trong lịch sử, nhưng còn là một công cụ qua đó Thiên Chúa lôi cuốn con người tham dự vào công trình cứu độ của Người.

Trích dẫn số 48 của văn kiện Công đồng, ngài nhấn mạnh rằng Đức Kitô Phục sinh, khi sai Chúa Thánh Thần đến, đã thiết lập Giáo hội như “bí tích cứu độ phổ quát,” luôn hoạt động để dẫn đưa con người đến với Giáo hội, kết hợp họ mật thiết hơn với Người, và cho họ được thông phần vào sự sống vinh hiển của Người bằng cách “nuôi dưỡng họ bằng Mình và Máu Người.”

Trong bối cảnh nhân loại đang bị chia rẽ, Giáo hội – như là thân thể của Đức Kitô Phục sinh và là Dân duy nhất của Thiên Chúa đang lữ hành trong lịch sử – hiện diện như một “sự hiện diện thánh hóa” và là “dấu chỉ hữu hiệu của sự hiệp nhất và hòa giải giữa các dân tộc.” Đức Thánh Cha mời gọi các tín hữu tạ ơn vì được thuộc về cộng đoàn Hội Thánh và sống tư cách đó như một lời đáp trả tình yêu hòa giải của Đức Kitô.

Buổi Tiếp kiến, quy tụ hàng ngàn tín hữu hành hương dù đã bước vào Mùa Chay, kết thúc với phép lành Tông Tòa truyền thống và lời chào bằng nhiều ngôn ngữ. Bài giáo lý này đánh dấu sự khởi đầu cho việc tìm hiểu sâu về Hiến chế Lumen Gentium, hứa hẹn làm sáng tỏ vai trò của Giáo hội trong thế giới đương đại như một ngọn hải đăng của hy vọng và hiệp nhất giữa những chia rẽ của con người.

Toàn văn bài giáo lý:

ĐỨC LÊÔ XIV

TIẾP KIẾN CHUNG

Quảng trường Thánh Phêrô

Thứ Tư, ngày 18 tháng 2 năm 2026

___________________________________

Giáo lý: Các Văn kiện của Công đồng Vatican II. II. Hiến chế Tín lý Lumen Gentium. 1. Mầu nhiệm Giáo hội, bí tích kết hiệp với Thiên Chúa và hiệp nhất toàn thể nhân loại.

Anh chị em thân mến, chào mừng anh chị em!

Khi Công đồng Vatican II, mà chúng ta đang dành những bài giáo lý này để tìm hiểu về các văn kiện của Công đồng, muốn mô tả về Giáo hội, trước hết Công đồng quan tâm đến việc giải thích nguồn gốc của Giáo hội nằm ở đâu. Để thực hiện điều ấy, trong Hiến chế Tín lý Lumen gentium, được phê chuẩn ngày 21 tháng 11 năm 1964, Công đồng đã rút ra thuật ngữ “mầu nhiệm” từ các Thư của Thánh Phaolô. Khi chọn từ này, Công đồng không có ý nói rằng Giáo hội là một điều gì đó mơ hồ hay khó hiểu, như người ta thường nghĩ khi nghe từ “mầu nhiệm”. Hoàn toàn ngược lại, khi Thánh Phaolô sử dụng từ này, nhất là trong Thư gửi tín hữu Êphêsô, ngài muốn chỉ ra một thực tại trước đây ẩn kín và nay đã được mạc khải.

Đó là kế hoạch của Thiên Chúa, kế hoạch đó có một mục đích: quy tụ muôn loài thụ tạo nhờ hành động hòa giải của Đức Giêsu Kitô, một hành động được hoàn tất trong cái chết của Người trên thập giá. Điều này trước hết được cảm nghiệm trong cộng đoàn quy tụ để cử hành phụng vụ: ở đó, những khác biệt trở nên tương đối, và điều quan trọng là cùng nhau hiện diện vì chúng ta được lôi cuốn bởi Tình yêu của Đức Kitô, Đấng đã phá đổ bức tường ngăn cách giữa con người và các nhóm xã hội (x. Êp 2:14). Đối với Thánh Phaolô, mầu nhiệm là sự biểu lộ những gì Thiên Chúa muốn thực hiện cho toàn thể nhân loại, và được nhận biết qua những kinh nghiệm tại địa phương, rồi dần dần mở rộng để bao gồm mọi con người và thậm chí là toàn thể vũ trụ.

Tình trạng của nhân loại là sự phân mảnh mà con người không thể tự mình hàn gắn, mặc dù xu hướng hướng tới hiệp nhất luôn cư ngụ trong tâm hồn họ. Hành động của Chúa Giêsu Kitô đi vào tình trạng này thông qua quyền năng của Chúa Thánh Thần, và chiến thắng các thế lực chia rẽ cũng như chính Kẻ Chia rẽ. Việc quy tụ lại để cử hành, sau khi đã tin vào lời loan báo Tin Mừng, được cảm nghiệm như một sức hút phát xuất từ thập giá Đức Kitô, là biểu hiện tối thượng của tình yêu Thiên Chúa. Đó là cảm nhận được Thiên Chúa kêu gọi quy tụ lại với nhau: đây là lý do tại sao thuật ngữ ekklesía được sử dụng, nghĩa là một cộng đoàn những người nhận biết rằng họ được hiệu triệu quy tụ cùng nhau. Vì vậy, có một sự trùng hợp chắc chắn giữa mầu nhiệm này và Giáo hội: Giáo hội chính là mầu nhiệm được làm cho hữu hình.

Việc triệu tập này, chính vì do Thiên Chúa thực hiện, nên không thể bị giới hạn trong một nhóm người, mà đúng hơn là nhằm mục đích để trở thành kinh nghiệm của toàn thể nhân loại. Vì thế, Công đồng Vatican II, ngay từ đầu Hiến chế Lumen gentium, đã tuyên bố rằng: “Trong Đức Kitô, Giáo Hội như là bí tích, nghĩa là dấu chỉ và phương tiện hiệp thông mật thiết với Thiên Chúa và hợp nhất mọi người” (số 1). Qua việc sử dụng thuật ngữ “bí tích” cùng với lời giải thích đi kèm, Công đồng có ý chỉ ra rằng Giáo hội là sự diễn đạt những gì Thiên Chúa muốn thực hiện trong lịch sử nhân loại; do đó, khi nhìn vào Giáo hội, chúng ta có thể phần nào nắm bắt được chương trình của Thiên Chúa, tức là mầu nhiệm. Theo nghĩa này, Giáo hội là một dấu chỉ. Ngoài ra, thuật ngữ “phương tiện” được thêm vào sau thuật ngữ “bí tích”, chính là để cho thấy Giáo hội là một dấu chỉ năng động. Thật vậy, khi Thiên Chúa hành động trong lịch sử, Người lôi cuốn vào hoạt động của Người chính những con người vốn là đối tượng của hành động ấy. Chính thông qua Giáo hội mà Thiên Chúa đạt được mục tiêu dẫn đưa con người đến với Người và hiệp nhất họ với nhau.

Sự kết hiệp với Thiên Chúa được phản chiếu trong sự hiệp nhất giữa con người với nhau. Đó là kinh nghiệm của ơn cứu độ. Không phải ngẫu nhiên mà trong Hiến chế Lumen gentium, tại Chương 7 nói về bản tính cánh chung của Giáo hội lữ hành, lại một lần nữa sử dụng cách mô tả Giáo hội như một bí tích, với sự xác định cụ thể là “của ơn cứu độ”: “Khi được giương lên cao khỏi đất, Đức Kitô đã kéo mọi người lên với Người (x. Ga 12:32); khi từ cõi chết sống lại (x. Rm 6:9), Người đã sai Thánh Thần ban sự sống đến với các môn đệ, và nhờ Chúa Thánh Thần, Người thiết lập Thân Mình Người là Giáo Hội như bí tích phổ quát của ơn cứu độ; nay ngự bên hữu Chúa Cha, Người không ngừng tác động trong thế giới để dẫn đưa mọi người đến với Giáo Hội, và qua Giáo Hội, kết hợp họ mật thiết hơn với Người, và khi nuôi dưỡng họ bằng chính Mình Máu của Người”.

Văn bản này giúp chúng ta hiểu được mối tương quan giữa hành động hiệp nhất của mầu nhiệm Vượt qua của Chúa Giêsu, tức là mầu nhiệm khổ nạn, cái chết và phục sinh, với căn tính của Giáo hội. Đồng thời, đoạn văn làm cho chúng ta biết ơn vì được thuộc về Giáo hội, thân thể của Đức Kitô Phục sinh và là Dân duy nhất của Thiên Chúa đang lữ hành trong lịch sử, đang sống như một sự hiện diện thánh hóa giữa một nhân loại còn bị phân mảnh, như một dấu chỉ hữu hiệu của sự hiệp nhất và hòa giải giữa các dân tộc.

____________________________________________________

Lời chào đặc biệt

Tôi thân ái chào mừng tất cả các tín hữu hành hương và du khách nói tiếng Anh tham dự buổi Tiếp kiến hôm nay, đặc biệt là những anh chị em đến từ Anh, Scotland, Ireland, Phần Lan, Hà Lan, Philippines và Hoa Kỳ. Cha đặc biệt chào các sinh viên của Trung tâm Rome thuộc Đại học Loyola Chicago. Khi chúng ta bắt đầu hành trình Mùa Chay hôm nay, chúng ta hãy xin Chúa ban cho chúng ta ơn hoán cải tâm hồn thực sự để chúng ta có thể đáp lại tình yêu của Người dành cho chúng ta một cách tốt đẹp hơn và sẻ chia tình yêu đó với những người xung quanh.

Tôi khẩn xin niềm vui và sự bình an của Chúa Giêsu Kitô đổ xuống trên anh chị em và gia đình. Xin Thiên Chúa chúc lành cho tất cả anh chị em!

[Nguồn: exaudi]

[Chuyển Việt ngữ: TRI KHOAN 20/2/2026]

Tiếp kiến các tham dự viên Đại hội Toàn thể của Hàn lâm viện Tòa Thánh về Sự sống, 16.02.2026

Tiếp kiến các tham dự viên Đại hội Toàn thể của Hàn lâm viện Tòa Thánh về Sự sống, 16.02.2026

Sáng nay, Đức Thánh Cha Lêô XIV đã tiếp kiến các tham dự viên Đại hội Toàn thể của Hàn lâm viện Tòa Thánh về Sự sống tại Điện Tông tòa Vatican.

Sau đây là diễn văn của Đức Thánh Cha gửi tới những người hiện diện tại cuộc gặp gỡ:

Diễn văn của Đức Thánh Cha

Nhân danh Cha và Con và Thánh Thần.

Bình an ở cùng anh chị em.

Chào mừng tất cả anh chị em!

Kính thưa các Đức Hồng y,

Kính thưa các Đức Giám mục,

Thưa các thành viên của Hàn lâm viện,

Anh chị em thân mến,

Tôi rất vui mừng được gặp gỡ anh chị em lần đầu tiên, cùng với vị Chủ tịch mới của anh chị em là Đức ông Renzo Pegoraro. Tôi cảm ơn anh chị em vì công trình nghiên cứu khoa học phục vụ sự sống con người, cũng như về công việc mà Hàn lâm viện Tòa Thánh đã thực hiện.

Tôi đánh giá cao chủ đề mà anh chị em đã chọn cho cuộc họp năm nay: Chăm sóc sức khỏe cho tất cả mọi người. Tính Bền vững và Công bằng. Chủ đề này hết sức quan trọng, cả về tính thời sự lẫn ý nghĩa biểu tượng của nó. Thật vậy, trong một thế giới đầy những vết sẹo do các cuộc xung đột, tiêu tốn những nguồn lực kinh tế, công nghệ và tổ chức khổng lồ cho việc sản xuất vũ khí và các loại thiết bị quân sự khác, thì việc dành thời gian, nhân lực và chuyên môn để bảo vệ sự sống và sức khỏe chưa bao giờ quan trọng hơn thế. Về điểm này, Đức Thánh Cha Phanxicô đã khẳng định rằng sức khỏe “không phải là một món hàng tiêu dùng, mà là một quyền phổ quát, nghĩa là việc tiếp cận các dịch vụ chăm sóc sức khỏe không thể là một đặc quyền” (Diễn văn gửi Tổ chức "Doctors with Africa – CUAMM”, ngày 7 tháng 5 năm 2016). Vì thế, tôi cảm ơn anh chị em đã chọn chủ đề này.

Khía cạnh đầu tiên mà tôi muốn nhấn mạnh là mối liên hệ giữa sức khỏe của cộng đồng và sức khỏe của từng cá nhân. Đại dịch Covid-19 đã chứng minh điều này, đôi khi theo một cách nghiệt ngã. Thật vậy, tính tương hỗ và sự phụ thuộc lẫn nhau là cơ sở cho sức khỏe và chính sự sống của chúng ta đã trở nên rõ ràng. Việc nghiên cứu sự phụ thuộc lẫn nhau này đòi hỏi đối thoại giữa các lãnh vực tri thức khác nhau: y khoa, chính trị, luân lý, quản trị và các ngành khác. Nó giống như một bức tranh khảm, mà sự thành công phụ thuộc vào cả việc lựa chọn các mảnh ghép lẫn cách kết hợp chúng với nhau.

Thật vậy, trong các vấn đề liên quan đến hệ thống chăm sóc sức khỏe và sức khỏe cộng đồng, một mặt cần phải hiểu rõ các hiện tượng, và mặt khác là xác định những hành động chính trị, xã hội và công nghệ cụ thể có tác động đến gia đình, việc làm, môi trường và toàn thể xã hội. Do đó, trách nhiệm của chúng ta không chỉ dừng lại ở việc thực hiện các biện pháp điều trị bệnh và bảo đảm quyền tiếp cận công bằng với dịch vụ y tế, mà còn phải nhận thức rằng sức khỏe bị ảnh hưởng và được thăng tiến bởi sự kết hợp của một tổ hợp các yếu tố, cần được xem xét và đối diện trong tính phức tạp của chúng.

Về vấn đề này, tôi muốn nhắc lại rằng sự tập trung của chúng ta không phải “vào lợi nhuận tức thời, nhưng vào những gì tốt đẹp nhất cho mọi người, biết kiên nhẫn, quảng đại và hỗ trợ, tạo ra các mối dây liên kết và xây dựng những nhịp cầu, làm việc theo mạng lưới, tối ưu hóa các nguồn lực, để mọi người đều có thể cảm thấy mình là chủ thể và là người thụ hưởng của công việc chung” (Diễn văn gửi các tham dự viên Hội thảo “Về Đạo đức và Quản trị Kinh doanh trong Lĩnh vực Y tế”, ngày 17 tháng 11 năm 2025).

Từ đây, chúng ta đi đến chủ đề phòng ngừa, một chủ đề cũng đòi hỏi tầm nhìn rộng lớn, bởi vì những hoàn cảnh mà các cộng đồng đang sống là kết quả của các chính sách xã hội và môi trường, và chúng có tác động đến sức khỏe cũng như sự sống của con người. Khi nhìn vào tuổi thọ và chất lượng sức khỏe ở các quốc gia và các nhóm xã hội khác nhau, chúng ta phát hiện ra những bất bình đẳng rất lớn. Những điều này phụ thuộc vào các biến số như mức thu nhập, trình độ học vấn đạt được và khu vực sinh sống. Thật đáng buồn, ngày nay chúng ta cũng phải đối mặt với những cuộc chiến tranh tác động đến các cấu trúc dân sự, kể cả bệnh viện, là những cuộc tấn công nghiêm trọng nhất mà bàn tay con người có thể gây ra chống lại sự sống và sức khỏe cộng đồng. Người ta thường nói rằng sự sống và sức khỏe là những giá trị nền tảng bình đẳng cho tất cả mọi người, nhưng tuyên bố này trở thành đạo đức giả nếu, đồng thời, chúng ta phớt lờ các nguyên nhân thuộc về cơ cấu và các chính sách tạo nên sự bất bình đẳng. Trong thực tế, bất chấp những tuyên ngôn và phát biểu ngược lại, không phải mọi sự sống đều được tôn trọng như nhau, và sức khỏe cũng không được bảo vệ hay thăng tiến theo cùng một cách thức cho tất cả mọi người.

Khái niệm One Health (Một Sức khỏe) có thể giúp chúng ta làm nền tảng cho cách tiếp cận toàn cầu, đa ngành và tích hợp đối với các vấn đề sức khỏe. Nó nhấn mạnh đến chiều kích môi trường và sự phụ thuộc lẫn nhau của các hình thức sự sống khác nhau cũng như những yếu tố sinh thái cho phép chúng phát triển cân bằng. Do đó, điều quan trọng là phải gia tăng nhận thức rằng sự sống con người là không thể hiểu thấu và không thể bền vững nếu thiếu các thụ tạo khác. Thật vậy, trích dẫn lời Thông điệp Laudato Si’, “tất cả chúng ta đều được liên kết với nhau bằng những mối dây ràng buộc vô hình và cùng nhau tạo nên một gia đình hoàn vũ, một sự hiệp thông cao cả đổ đầy trong chúng ta lòng tôn trọng thánh thiêng, trìu mến và khiêm nhường” (số 89). Cách tiếp cận này rất phù hợp với đạo đức sinh học toàn cầu mà Hàn lâm viện của anh chị em đã nhiều lần chú trọng và anh chị em cần tiếp tục vun trồng.

Được hiểu theo nghĩa hành động công, One Health đòi hỏi phải tổng hợp thành hệ thống những cân nhắc liên quan đến sức khỏe vào tất cả các chính sách (giao thông, nhà ở, nông nghiệp, việc làm, giáo dục, v.v.), vì các vấn đề sức khỏe chạm đến mọi khía cạnh của đời sống. Vì vậy, chúng ta cần củng cố sự hiểu biết và thúc đẩy ích chung, để ích chung không bị vi phạm dưới áp lực của những lợi ích cá nhân hoặc quốc gia riêng biệt.

Ích chung — một trong những nguyên tắc nền tảng của học thuyết xã hội của Giáo hội — có nguy cơ chỉ còn là một khái niệm trừu tượng và thiếu thực tế nếu chúng ta không nhìn nhận rằng nó bén rễ trong việc nuôi dưỡng những mối tương quan gần gũi giữa người với người và các mối gắn kết giữa các thành viên trong xã hội. Đây là mảnh đất để một nền văn hóa dân chủ có thể lớn lên, một nền văn hóa khuyến khích sự tham gia và có khả năng kết hợp tính hiệu quả, tình liên đới và công lý. Chúng ta cần tái khám phá thái độ căn bản của việc chăm sóc như một sự nâng đỡ và gần gũi với người khác, không chỉ vì ai đó đang túng thiếu hoặc đau ốm, nhưng bởi vì họ đang trải qua tình trạng dễ bị tổn thương, tình trạng dễ bị tổn thương vốn là đặc tính chung của tất cả mọi người. Chỉ bằng cách này, chúng ta mới có thể phát triển các hệ thống chăm sóc sức khỏe hiệu quả và bền vững hơn, có khả năng đáp ứng mọi nhu cầu về sức khỏe trong một thế giới có nguồn lực giới hạn, cũng như khôi phục niềm tin vào y khoa và các chuyên gia y tế, bất kể những thông tin sai lệch hoặc sự hoài nghi đối với khoa học.

Xét đến tầm quan trọng toàn cầu của vấn đề này, tôi nhắc lại sự cần thiết phải tìm ra các phương thế hiệu quả để củng cố những mối quan hệ quốc tế và đa phương, để chúng “có thể lấy lại sức mạnh cần thiết để thực hiện vai trò gặp gỡ và hòa giải. Điều này thực sự cần thiết trong việc ngăn ngừa những xung đột và bảo đảm rằng không ai bị cám dỗ áp đặt lên người khác bằng tư duy của sức mạnh, dù là lời nói, thể lý hay quân sự” (Diễn văn trước các Thành viên Ngoại giao đoàn, ngày 9 tháng 1 năm 2026). Tầm nhìn này cũng áp dụng cho sự hợp tác và điều phối được thực hiện bởi các tổ chức siêu quốc gia tham gia vào việc bảo vệ và thăng tiến sức khỏe.

Và vì thế, thưa các bạn, tôi kết thúc bằng việc bày tỏ hy vọng rằng cam kết của các bạn sẽ trở thành chứng tá hữu hiệu cho việc chăm sóc lẫn nhau, là điều diễn tả cách Thiên Chúa đối xử với chúng ta, vì Người chăm sóc tất cả mọi người con của mình. Tôi ban phép lành cho từng người trong anh chị em, cho những người thân yêu của anh chị em và công việc anh chị em đang thực hiện. Cảm ơn anh chị em.

Chúng ta cùng cầu nguyện

Lạy Cha chúng con…

Chúa ở cùng anh chị em…

[Nguồn: vatican.va]

[Chuyển Việt ngữ: TRI KHOAN 19/2/2026]