Sứ điệp của Đức Thánh Cha nhân dịp Phiên họp Toàn thể của Hàn lâm viện Giáo hoàng về Khoa học Xã hội, ngày 14.04.2026
*******
Sau đây là Sứ điệp của Đức Thánh Cha Lêô XIV gửi đến các tham dự viên của Phiên họp Toàn thể của Hàn lâm viện Giáo hoàng về Khoa học Xã hội (diễn ra tại Casina Pio IV từ ngày 14 đến 16 tháng 4 năm 2026):
Sứ điệp của Đức Thánh Cha
Tôi vui mừng khi biết Khóa họp Toàn thể của Hàn lâm viện Giáo hoàng về Khoa học Xã hội đang diễn ra từ ngày 14 đến ngày 16 tháng 4 năm 2026, và tôi xin gửi những lời nguyện chúc tốt đẹp đến tất cả anh chị em tham dự. Tôi xin bày tỏ lời cảm ơn đến Đức Hồng y Peter Turkson vì sự phục vụ tận tụy của ngài trong cương vị Chưởng ấn của Hàn lâm viện. Tôi cũng xin cảm ơn vị Chủ tịch, Chị Helen Alford, vì đã chọn chủ đề: “Sử dụng Quyền lực: tính chính đáng, dân chủ và việc tái định hình lại trật tự quốc tế.” Đây là một chủ đề đặc biệt mang tính thời sự, hướng suy tư của chúng ta vào việc thực thi quyền lực, một yếu tố then chốt để xây dựng hòa bình trong nội bộ các quốc gia và giữa các quốc gia, vào thời điểm có những biến chuyển sâu rộng trên toàn cầu.
Học thuyết Xã hội Công giáo không coi quyền lực là một cứu cánh tự thân, nhưng là một phương tiện được định hướng đến ích chung. Điều này hàm ý rằng tính chính đáng của quyền bính không phụ thuộc vào việc tích lũy sức mạnh kinh tế hay công nghệ, nhưng đặt trên sự khôn ngoan và đức hạnh khi thực thi quyền bính đó (x. Giáo lý Giáo hội Công giáo, số 1903). Bởi lẽ, sự khôn ngoan giúp chúng ta phân định và theo đuổi sự thật cũng như sự thiện, thay vì những lợi ích giả tạo và hư vinh, giữa những hoàn cảnh của đời sống thường nhật. Sự khôn ngoan này không thể tách rời khỏi những nhân đức luân lý, là những nhân đức củng cố trong chúng ta khao khát thúc đẩy ích chung. Cách riêng, chúng ta biết rằng đức công bằng và can đảm là những nhân đức không thể thiếu khi đưa ra các quyết định đúng đắn và thi hành những quyết định đó. Đức tiết độ cũng chứng minh là thiết yếu cho việc sử dụng quyền bính cách chính đáng, bởi vì đức tiết độ đích thực sẽ kìm hãm sự tự tôn thái quá và đóng vai trò như một rào chắn chống lại sự lạm dụng quyền lực.
Cách hiểu này về quyền lực chính đáng có một trong những biểu hiện cao nhất nơi nền dân chủ đích thực. Không chỉ thuần túy là một quy trình, dân chủ nhìn nhận phẩm giá của mỗi con người và mời gọi mỗi công dân tham gia một cách có trách nhiệm vào việc mưu cầu ích chung. Phản ánh niềm tin vững chắc này, Thánh Gioan Phaolô II khẳng định rằng Giáo hội trân trọng nền dân chủ, bởi vì nó bảo đảm sự tham gia vào các lựa chọn chính trị và “khả năng bầu chọn cũng như đòi hỏi trách nhiệm từ những người lãnh đạo họ, và thay thế họ bằng các phương thức hòa bình khi thích hợp” (Centesimus Annus, số 46). Tuy nhiên, nền dân chủ chỉ duy trì được sự lành mạnh khi bén rễ sâu trong luật luân lý và một cái nhìn đúng đắn về con người. Thiếu đi nền tảng này, nó có nguy cơ trở thành một nền chuyên chế của đa số, hoặc một lớp mặt nạ cho sự thống trị của các tầng lớp tinh hoa kinh tế và công nghệ.
Những nguyên tắc hướng dẫn việc thực thi quyền bính trong các quốc gia cũng phải được áp dụng cho trật tự quốc tế — một chân lý đặc biệt quan trọng cần được nhắc lại vào thời điểm khi những cuộc chạy đua chiến lược và những biến động liên minh đang tái định hình các mối quan hệ toàn cầu. Chúng ta phải nhớ rằng một trật tự quốc tế công bằng và ổn định không thể phát sinh đơn thuần từ sự cân bằng quyền lực hay từ logic thuần túy về kỹ trị. Sự tập trung quyền lực công nghệ, kinh tế và quân sự vào tay một số ít đe dọa việc tham gia dân chủ giữa các dân tộc cũng như sự hòa hợp quốc tế.
Về phương diện này, các vị tiền nhiệm của tôi đã nhấn mạnh đến nhu cầu của việc canh tân các định chế và một thẩm quyền phổ quát (x. Gioan Phaolô II, Centesimus Annus, 58; Pacem in Terris, 137), được định hướng bởi nguyên tắc bổ trợ (x. Bênêđictô XVI, Caritas in Veritate, 57). Sự phát triển một cộng đồng huynh đệ toàn cầu như vậy đòi hỏi “một nền chính trị tốt đẹp hơn, thực sự phục vụ cho ích chung” (Phanxicô, Fratelli Tutti, 154). Thật vậy, “hơn bao giờ hết, cần phải can đảm suy tư lại các phương thức hợp tác quốc tế” (Chuyến thăm Trụ sở FAO nhân Ngày Lương thực Thế giới, 16 tháng 10 năm 2025, số 7).
Trong phân tích cuối cùng, khi các quyền lực thế gian đe dọa đến tranquillitas ordinis — định nghĩa cổ điển của Thánh Augustinô về hòa bình — chúng ta phải kín múc niềm hy vọng từ Nước Thiên Chúa, một vương quốc tuy không thuộc về thế gian này nhưng lại soi sáng các sự việc của thế gian và mạc khải ý nghĩa cánh chung của chúng. Trong nhãn quan đức tin đó, chúng ta được nhắc nhớ rằng quyền năng vô biên của Thiên Chúa được biểu lộ rõ nét nhất nơi lòng thương xót và sự tha thứ (x. Tôma Aquinô, Summa Theologiae, I, q. 25, a. 3, ad 3); quyền năng thần linh không thống trị, nhưng chữa lành và phục hồi. Chính luận lý này của đức ái làm sống động lịch sử, vì hoạt động của con người được truyền cảm hứng bởi đức ái sẽ giúp kiến tạo “thành đô trần thế” trong hiệp nhất và hòa bình, làm cho nó trở thành — dù còn bất toàn — hình ảnh báo trước và phác thảo cho “Thành đô Thiên Chúa” (x. Bênêđictô XVI, Caritas in Veritate, 7). Niềm tin ấy củng cố quyết tâm của chúng ta trong việc xây dựng một nền văn hóa hòa giải, có khả năng vượt qua những cạm bẫy của sự thờ ơ và bất lực (x. Diễn văn trước các Nhà lãnh đạo Tôn giáo, 28 tháng 10 năm 2025).
Với những tâm tình đó, tôi tha thiết hy vọng rằng các suy tư của anh chị em trong những ngày này sẽ mang đến những hiểu biết quý giá nhằm làm sáng tỏ việc sử dụng quyền lực cách chính đáng, các tiêu chí cho một nền dân chủ đích thực và một trật tự quốc tế phục vụ ích chung. Theo cách này, công việc của anh chị em sẽ góp phần ý nghĩa cho việc xây dựng nền văn hóa hòa giải và hòa bình toàn cầu — một nền hòa bình không đơn thuần là sự vắng bóng mong manh của xung đột, nhưng là hoa trái của công lý, nảy sinh từ quyền bính được đặt trong sự phục vụ khiêm tốn đối với mỗi con người và toàn thể gia đình nhân loại.
Xin Chúa Thánh Thần, nguồn mạch của mọi đức ái và là mối dây hiệp nhất và hòa bình, soi sáng tâm trí và nâng đỡ những nỗ lực của anh chị em. Tôi khẩn cầu Thiên Chúa tuôn đổ muôn phúc lành của Người trên tất cả anh chị em.
Vatican, ngày 1 tháng 4 năm 2026
LÊÔ PP. XIV
[Nguồn: vatican.va]
[Chuyển Việt ngữ: TRI KHOAN 15/4/2026]
