Phỏng vấn: Đặc phái viên Israel nói rằng sự hiện diện của Kitô giáo tại Trung Đông phải được bảo tồn

Phỏng vấn: Đặc phái viên Israel nói rằng sự hiện diện của Kitô giáo tại Trung Đông phải được bảo tồn

Elise Ann Allen - Phóng viên cao cấp

5 tháng Năm, 2026

Ông George Deek, Đặc phái viên của Israel phụ trách quan hệ với thế giới Kitô giáo. (Hình ảnh từ tài khoản X cá nhân của ông Deek)

Tân Đặc phái viên của Israel phụ trách cộng đồng Kitô giáo cho biết ông hình dung về một tương lai trong đó mọi tôn giáo cùng chung sống và phát triển hài hòa tại Trung Đông, dù thừa nhận rằng vẫn còn những trở ngại trên con đường này.

Trao đổi với Crux Now, ông George Deek, Đặc phái viên Israel phụ trách quan hệ với thế giới Kitô giáo, bày tỏ tiếc nuối trước thực trạng Kitô giáo đang thu hẹp dần trên toàn khu vực Trung Đông, nhưng đồng thời ca ngợi sự phát triển của cộng đồng Kitô hữu tại Israel, khẳng định rằng: “Israel đang kể một câu chuyện khác.”

Ông nói, “Việc bảo tồn sự hiện diện của Kitô giáo không chỉ là vấn đề riêng của người Kitô hữu. Đó là phép thử đối với tương lai đạo đức của Trung Đông. Liệu khu vực này sẽ bảo vệ sự khác biệt, hay sẽ tiếp tục đào thải nó?”

Ông Deek, một Kitô hữu gốc Ả Rập vừa được bổ nhiệm vào cương vị mới này vào tháng trước, cho biết câu trả lời của ông đối với câu hỏi mà ông nêu ra là: “Người Kitô hữu thuộc về nơi này. Người Do Thái thuộc về nơi này. Người Hồi giáo thuộc về nơi này.”

“Thánh Địa không thể trở thành nơi mà các cộng đồng cổ kính chỉ còn tồn tại trong ký ức. Đó phải là nơi họ được sống, phục vụ, cầu nguyện và cùng nhau xây dựng tương lai,” ông nói, đồng thời cho rằng người Kitô hữu “không chỉ là một phần của lịch sử Thánh Địa, mà là những cộng đồng sống động.”

Ông cũng đề cập đến những căng thẳng sau vụ việc lực lượng an ninh Israel từ chối cho phép Đức Hồng y Pierbattista Pizzaballa, Thượng phụ Latinh Giêrusalem, vào Vương cung thánh đường Mộ Thánh trong Chúa Nhật Lễ Lá, cho rằng cần phải có sự cân bằng giữa các quy trình an ninh, và bảo đảm quyền tự do thờ phượng.

Ông Deek than phiền về một vụ việc gần đây khi một binh sĩ Israel bị chụp ảnh đang phá hủy một Thánh giá, gọi đây là một hành động “đau lòng, không thể chấp nhận được, và sai trái”, đồng thời khẳng định rằng “chúng ta không cho phép một sự cố không thể chấp nhận định hình toàn bộ thực tại.”

Ông Deek cho biết những ưu tiên hàng đầu trong vai trò mới của ông là thúc đẩy lòng tin và sự hợp tác, bảo đảm quyền tự do phụng thờ cũng như sự an toàn của các Kitô hữu, đồng thời truyền tải thông điệp rằng vận mệnh của các Kitô hữu gắn liền với khả năng rộng lớn hơn của Trung Đông trong việc bảo vệ sự khác biệt.

“Việc bảo vệ các Kitô hữu và bảo vệ Israel, quê hương của dân tộc Do Thái, không phải là hai mục tiêu đối nghịch. Chúng được liên kết bởi cùng một nguyên tắc đạo đức. Một Trung Đông nếu không có chỗ cho nhà nước Do Thái cũng sẽ không có chỗ cho các Kitô hữu,” ông Deek nói.

Xin mời đọc dưới đây cuộc phỏng vấn của Crux Now với ông George Deek, Đặc phái viên Israel phụ trách quan hệ với thế giới Kitô giáo.

*******

Crux Now: Vì sao việc có một đặc phái viên chuyên trách các vấn đề Kitô giáo lại quan trọng?

George Deek: Điều đó quan trọng bởi vì mối quan hệ giữa Israel và thế giới Kitô giáo mang tính trọng tâm. Kitô giáo được khai sinh trên mảnh đất này. Những thánh địa thiêng liêng nhất của Kitô giáo đều ở đây. Và các cộng đồng Kitô hữu không chỉ là một phần của lịch sử Thánh Địa, họ là những cộng đồng sống động với các trường học, nhà thờ, bệnh viện, các tổ chức bác ái, gia đình và những cội rễ sâu xa.

Vai trò Đặc phái viên của tôi là củng cố mối quan hệ giữa Israel với các Giáo hội Kitô giáo, các nhà lãnh đạo và các cộng đồng Kitô giáo trên toàn thế giới thông qua đối thoại, xây dựng lòng tin và hợp tác thực tiễn. Đây là vai trò của sự lắng nghe, nhưng cũng là hành động.

Cũng có một thực tế khu vực mà chúng ta không thể làm ngơ. Trên phần lớn Trung Đông, các cộng đồng Kitô giáo đang thu hẹp dần. Những cộng đồng cổ xưa đã tồn tại hàng thế kỷ, thậm chí hàng thiên niên kỷ, đang suy yếu hoặc bị xóa sổ. Tại Israel, bức tranh lại khác. Dân số Kitô hữu đã gia tăng đáng kể kể từ khi quốc gia được thành lập, và các công dân Kitô giáo đang hoạt động tích cực trong những lĩnh vực y tế, giáo dục, luật pháp, học thuật, kinh doanh, dịch vụ công và ngoại giao.

Đối với tôi, vai trò này cũng mang tính cá nhân sâu sắc. Tôi là một Kitô hữu Ả Rập, gia đình tôi đã sống trên mảnh đất này suốt nhiều thế kỷ. Tôi hiểu ý nghĩa của việc trân quý đức tin, truyền thống và bản sắc, đồng thời vẫn tin tưởng vào một tương lai chung. Tôi hiểu ý nghĩa của việc tự hào là người Kitô hữu, tự hào là người Ả Rập, và tự hào là người Israel.

Đó là lý do tại sao vai trò này quan trọng. Đó là việc bảo vệ các thánh địa, củng cố lòng tin, bảo vệ tự do tôn giáo, và bảo đảm rằng các Kitô hữu tại Thánh Địa được nhìn nhận không phải như những hiện vật trong bảo tàng của quá khứ, mà như những đối tác sống động của tương lai.

Những ưu tiên chính của ông trong vai trò này là gì?

Ưu tiên thứ nhất của tôi là xây dựng lòng tin và củng cố sự hợp tác thực tiễn. Điều đó có nghĩa là đào sâu cuộc đối thoại của Israel với các nhà lãnh đạo Giáo hội tại Thánh Địa, với Tòa Thánh, với các cộng đồng Kitô giáo trên toàn thế giới, và với các Kitô hữu đang sống tại đây, từ Jaffa đến Nazareth. Cuộc đối thoại này cần mang tính thực tế, với mục tiêu bảo đảm rằng các cộng đồng Kitô hữu tiếp tục cảm thấy an toàn, được tôn trọng và bén rễ vững chắc.

Ưu tiên thứ hai của tôi là góp phần bảo đảm tự do và an toàn cho các Kitô hữu trên toàn khu vực. Trên phần lớn Trung Đông, các cộng đồng Kitô giáo đang thu hẹp dưới áp lực của chiến tranh, chủ nghĩa cực đoan, sự bất ổn và bách hại. Tại Lebanon, Syria và Iraq, các cộng đồng Kitô giáo cổ xưa đã chứng kiến sự suy giảm nghiêm trọng. Dân số Kitô hữu của Iraq, từng vượt hơn một triệu rưỡi người, hiện được ước tính chỉ còn một phần nhỏ của con số đó. Chỉ riêng tại Aleppo, cộng đồng Kitô giáo của Syria đã giảm từ khoảng 250.000 người xuống còn xấp xỉ 50.000 người.

Israel kể một câu chuyện khác. Đây là quốc gia duy nhất trong khu vực với dân số Kitô hữu gia tăng đáng kể, bởi vì người Kitô hữu được tự do, được bảo vệ và có thể tham gia trọn vẹn vào đời sống xã hội. Tôi tin rằng Israel có thể làm việc với các đối tác Kitô giáo để giúp các Kitô hữu, cũng như những nhóm thiểu số bị bách hại khác, đạt được sự tự do, phẩm giá và an ninh mà họ xứng đáng có được.

Ưu tiên thứ ba của tôi là kể một câu chuyện đầy đủ hơn về lý do tại sao tương lai của các Kitô hữu trong khu vực này gắn liền với một câu hỏi lớn hơn: liệu Trung Đông có thể học cách bảo vệ sự khác biệt? Việc bảo vệ các Kitô hữu và bảo vệ Israel, quê hương của dân tộc Do Thái, không phải là hai mục tiêu đối nghịch. Chúng được liên kết bởi cùng một nguyên tắc đạo đức.

Một Trung Đông không có chỗ cho nhà nước Do Thái cũng sẽ không có chỗ cho người Kitô hữu, người Druze, người Yazidi hay bất kỳ người nào khác biệt. Vận mệnh của chúng tôi gắn liền với nhau, bởi vì các cộng đồng thiểu số xứng đáng được hưởng phẩm giá, an ninh và một tương lai.

Hiện đang có một số căng thẳng sau vụ việc Đức Hồng y Pierbattista Pizzaballa bị ngăn cản vào Đền thờ Mộ Thánh trong Chúa Nhật Lễ Lá. Làm thế nào để tránh những sự cố như vậy trong tương lai?

Trước hết, tôi hiểu nỗi đau và sự thất vọng mà điều này đã gây ra. Chúa Nhật Lễ Lá là một trong những thời khắc quan trọng nhất của năm phụng vụ của Kitô giáo. Đồng thời, cũng cần hiểu bối cảnh an ninh. Sự việc xảy ra trong giai đoạn Israel đang đối mặt với các mối đe dọa nghiêm trọng và các đợt tấn công bằng hỏa tiễn bắn vào Israel. Ngay trước Lễ Phục sinh, các mảnh vỡ từ một tên lửa bị đánh chặn đã rơi gần khu Thành Cổ, bao gồm cả khu vực gần các thánh địa Kitô giáo. Trong tình huống đó, các biện pháp hạn chế tạm thời đã được áp dụng tại những khu vực nhạy cảm để kiểm soát đám đông và giảm thiểu rủi ro. Những biện pháp này không nhằm chống lại các Kitô hữu. Những hạn chế tương tự cũng ảnh hưởng đến việc đi lại quanh các địa điểm của những tôn giáo khác, bao gồm cả các địa điểm của người Do Thái như Bức tường Than khóc.

Tuy nhiên, ngay cả khi các mối quan ngại về an ninh là có thật, bài học rút ra vẫn rất rõ ràng: sự phối hợp cần phải tốt hơn. Những thời khắc tôn giáo nhạy cảm đòi hỏi sự trao đổi sớm, các kênh trao đổi rõ ràng và sự thấu hiểu lẫn nhau giữa chính quyền và lãnh đạo Giáo hội.

Vì thế, đúng vậy, những sự cố như thế có thể tránh và cần phải được tránh trong tương lai thông qua sự phối hợp chặt chẽ hơn giữa các giới chức chính quyền và giới chức tôn giáo. Việc bảo vệ con người về mặt thể lý và việc tôn trọng đức tin của họ không nên bị xem là những nhiệm vụ xung đột nhau.

Một bức ảnh cũng được lan truyền trong những ngày gần đây về một binh sĩ Israel đang phá hủy một cây thánh giá. Ông có phản hồi gì về sự việc này? Làm thế nào để ngăn chặn sự phân biệt đối xử đối với Kitô giáo và tất cả các tôn giáo thiểu số tại Israel?

Việc phá hủy cây thánh giá là điều đau lòng, không thể chấp nhận và sai trái. Sự thiếu tôn trọng đối với thập tự không chỉ là một sự xúc phạm đối với người Kitô hữu. Đó là sự xúc phạm đối với các giá trị về phẩm giá, đức tin và sự tôn trọng lẫn nhau mà Israel nỗ lực gìn giữ. Điều đó cũng gây tổn thương cho rất nhiều công dân Kitô giáo đang phục vụ đất nước này, củng cố đất nước này và là một phần trong đời sống của đất nước này.

Điều quan trọng trong những thời điểm như vậy là cách thức nhà nước phản ứng. Giới lãnh đạo Israel đã lên án hành động đó một cách rõ ràng. Binh sĩ đó đã bị kỷ luật. Thiệt hại đã được khắc phục. Điều đó rất quan trọng. Không xã hội nào bị phán xét dựa trên việc những sự cố xấu xí có xảy ra hay không. Xã hội nào cũng có những phần tử cực đoan, những kẻ nông nổi và những người hành xử đáng xấu hổ. Phép thử thực sự là liệu xã hội đó dung túng những người đó hay đối mặt với họ.

Đồng thời, chúng ta không thể cho phép một sự cố không thể chấp nhận định nghĩa toàn bộ thực tại. Các Kitô hữu tại Israel được tự do thờ phượng, điều hành các cơ sở của họ và tham gia vào đời sống công cộng. Dân số Kitô hữu đã tăng trưởng đáng kể từ năm 1948, trong khi tại phần lớn Trung Đông, các cộng đồng Kitô giáo đã sụt giảm nghiêm trọng.

Vì thế, câu trả lời có hai khía cạnh: những hành vi sai trái phải được đối mặt cách trung thực, và thực tại rộng lớn hơn cũng cần được thuật lại cách chân thực. Israel không hoàn hảo. Không quốc gia nào là hoàn hảo. Nhưng đây là một quốc gia nơi người Kitô hữu không biến mất. Họ hiện diện, năng động, đóng góp và được pháp luật bảo vệ. Trách nhiệm của chúng tôi là tiếp tục củng cố sự bảo vệ đó mỗi ngày.

Nhiều Kitô hữu đang rời bỏ Thánh Địa, một phần do những phàn nàn về sự phân biệt đối xử, nhưng cũng vì chiến tranh liên miên. Làm thế nào để chủ động duy trì sự hiện diện của Kitô giáo tại Israel và trên toàn Thánh Địa?

Sự hiện diện của Kitô giáo tại Thánh Địa không thể được bảo tồn chỉ bằng sự hoài cổ. Nó phải được bảo tồn bằng cách bảo đảm rằng người Kitô hữu thực sự có thể xây dựng một tương lai tại đây.

Điều đó có nghĩa là an ninh, tự do thờ phượng, cơ hội kinh tế, nền giáo dục tốt, nhà ở, việc làm, và khả năng để các gia đình trẻ có thể hình dung tương lai của họ trên mảnh đất của tổ tiên. Một cộng đồng không thể tồn tại chỉ vì có những nhà thờ đẹp. Cộng đồng ấy tồn tại vì con cái của họ tin rằng họ có thể ở lại.

Chúng ta cũng phải trung thực về sự khác biệt giữa các khu vực. Tại Israel, dân số Kitô hữu đã tăng từ khoảng 34.000 người vào năm 1950 lên khoảng 188.000 người hiện nay. Các công dân Kitô giáo thuộc nhóm cộng đồng có trình độ học vấn cao nhất trong cả nước và hiện diện mạnh mẽ trong các lĩnh vực y khoa, luật pháp, học thuật, kinh doanh và dịch vụ công. Đó là một câu chuyện về sự kiên cường.

Nhưng tại Gaza và một số vùng thuộc Giuđêa và Samaria, tình hình mong manh hơn rất nhiều. Các Kitô hữu phải đối diện với áp lực từ xung đột, bất ổn, khó khăn kinh tế, và thường là từ chính môi trường địa phương của họ.

Việc chủ động duy trì sự hiện diện đó đòi hỏi sự hợp tác: giữa các chính phủ, các Giáo hội, các cộng đồng địa phương, xã hội dân sự và các tác nhân quốc tế.

Nhưng còn một điểm sâu xa hơn. Tương lai của các Kitô hữu tại Thánh Địa tùy thuộc vào việc liệu khu vực này có thể chấp nhận sự khác biệt hay không. Nếu Trung Đông không thể chấp nhận nhà nước Do Thái, thì cũng sẽ không thực sự chấp nhận người Kitô hữu. Hận thù không bao giờ dừng lại ở một mục tiêu duy nhất. Một khu vực không có chỗ cho người Do Thái cuối cùng cũng sẽ không có chỗ cho người Kitô hữu, người Druze, người Yazidi, hay bất kỳ ai không phù hợp với số đông.

Vì vậy, việc bảo tồn sự hiện diện của Kitô giáo không chỉ là một vấn đề của riêng Kitô giáo. Đó là phép thử đối với tương lai đạo đức của Trung Đông. Liệu khu vực này sẽ bảo vệ sự khác biệt, hay sẽ tiếp tục đào thải nó? Câu trả lời của tôi rất rõ ràng: Người Kitô hữu thuộc về nơi này. Người Do Thái thuộc về nơi này. Người Hồi giáo thuộc về nơi này. Thánh Địa không được phép trở thành nơi mà các cộng đồng cổ kính chỉ còn tồn tại trong ký ức. Đó phải là nơi họ được sống, phục vụ, cầu nguyện và cùng nhau xây dựng tương lai.

[Nguồn: cruxnow]

[Chuyển ngữ: TRI KHOAN 10/05/2026]