Sứ điệp Mùa Chay 2026 của Đức Thánh Cha Lêô XIV, 13.02.2026
*******
Sau đây là toàn văn Sứ điệp Mùa Chay 2026 của Đức Thánh Cha Lêô XIV, với chủ đề: “Lắng nghe và ăn chay: Mùa Chay là thời gian hoán cải”:
Sứ điệp của Đức Thánh Cha
Lắng nghe và ăn chay:
Mùa Chay là thời gian hoán cải
Anh chị em thân mến,
Mùa Chay là thời gian trong đó Giáo hội, được hướng dẫn bởi tâm tình chăm sóc hiền mẫu, mời gọi chúng ta đặt mầu nhiệm Thiên Chúa trở lại trung tâm đời sống mình, để tìm được sự canh tân đức tin và giữ cho tâm hồn không bị hao mòn bởi những lo âu và xao nhãng của cuộc sống thường nhật.
Mọi con đường dẫn tới hoán cải đều bắt đầu bằng việc cho phép Lời Chúa chạm đến tâm hồn chúng ta và đón nhận Lời với tinh thần vâng phục. Có một mối tương quan giữa Lời, sự đón nhận của chúng ta và sự biến đổi mà Lời mang lại. Chính vì thế, hành trình Mùa Chay là một cơ hội thuận tiện để lắng nghe tiếng Chúa và làm mới lại cam kết bước theo Đức Kitô, đồng hành với Người trên đường tiến về Giêrusalem, nơi mầu nhiệm khổ nạn, cái chết và sự phục sinh của Người sẽ được hoàn tất.
Lắng nghe
Năm nay, trước hết tôi muốn suy xét về tầm quan trọng của việc dành không gian cho Lời qua việc lắng nghe. Sự sẵn lòng lắng nghe là cách thức đầu tiên mà chúng ta biểu lộ khao khát được đi vào mối tương quan với ai đó.
Khi mặc khải chính mình cho ông Môsê trong bụi gai bốc cháy, chính Thiên Chúa dạy chúng ta rằng lắng nghe là một trong những đặc tính căn bản của Người: “Ta đã thấy rõ cảnh khổ cực của dân Ta bên Ai-cập, Ta đã nghe tiếng chúng kêu than” (Xh 3:7). Nghe tiếng kêu than của những người bị áp bức là khởi đầu của một câu chuyện giải phóng, trong đó Chúa gọi ông Môsê, sai ông đi mở ra con đường cứu độ cho con cái Người, những người đã bị rơi vào cảnh nô lệ.
Thiên Chúa của chúng ta là Đấng luôn tìm cách lôi cuốn chúng ta vào công trình của Người. Ngay cả hôm nay, Người vẫn chia sẻ với chúng ta những điều trong trái tim của Người. Chính vì thế, việc lắng nghe Lời Chúa trong Phụng vụ dạy chúng ta biết lắng nghe sự thật của thực tại. Giữa vô vàn tiếng nói hiện diện trong đời sống cá nhân và xã hội, Kinh Thánh giúp chúng ta nhận ra và đáp lại tiếng kêu than của những người đang ưu phiền và đau khổ. Để nuôi dưỡng sự rộng mở nội tâm đối với việc lắng nghe, chúng ta phải cho phép Thiên Chúa dạy chúng ta cách lắng nghe như Người lắng nghe. Chúng ta phải nhận ra rằng “tình trạng của người nghèo là một tiếng kêu xuyên suốt lịch sử nhân loại không ngừng thách đố đời sống chúng ta, các xã hội, các hệ thống chính trị, kinh tế, và nhất là thách đố chính Giáo hội.”[1]
Ăn chay
Nếu Mùa Chay là thời gian để lắng nghe, thì ăn chay là một phương thế cụ thể để chuẩn bị tâm hồn đón nhận Lời Chúa. Kiêng bớt của ăn là một thực hành khổ chế cổ xưa và thiết yếu trên con đường hoán cải. Chính bởi vì nó bao hàm cả thân xác, việc ăn chay giúp ta dễ dàng nhận ra mình đang “đói” điều gì và điều gì chúng ta thấy rằng cần thiết cho sự sống của chúng ta. Hơn nữa, ăn chay giúp chúng ta nhận diện và sắp xếp lại những “ham muốn” của mình, giữ cho cơn đói khát sự công lý luôn sống động, đồng thời giải phóng chúng ta khỏi sự tự mãn. Nhờ đó, ăn chay dạy chúng ta biết cầu nguyện và hành động có trách nhiệm đối với tha nhân.
Với sự tinh tế thiêng liêng, Thánh Augustinô giúp chúng ta hiểu được sự căng thẳng giữa hiện tại và sự viên mãn trong tương lai, vốn đặc trưng cho việc canh giữ tâm hồn. Ngài nhận xét rằng: “Trong hành trình cuộc sống trần gian, con người phải đói khát sự công lý, còn việc được no thỏa là thuộc về đời sau. Các thiên thần được no thỏa bằng tấm bánh này, lương thực này. Ngược lại, nhân loại khao khát nó; tất cả chúng ta đều bị lôi cuốn về nó trong sự khát khao của mình. Sự vươn tới trong khao khát này mở rộng linh hồn và gia tăng khả năng của nó.”[2] Hiểu theo nghĩa ấy, ăn chay không chỉ cho phép chúng ta làm chủ ham muốn, thanh luyện và làm cho nó trở nên tự do hơn, mà còn mở rộng ước muốn ấy, để nó hướng về Thiên Chúa và điều thiện.
Tuy nhiên, để thực hành ăn chay theo đúng đặc tính Tin Mừng và tránh cám dỗ dẫn đến kiêu ngạo, việc ăn chay phải được sống trong đức tin và lòng khiêm nhường. Nó phải được bén rễ trong sự hiệp thông với Chúa, bởi vì “những ai không biết nuôi dưỡng mình bằng Lời Chúa thì không thể ăn chay đúng cách.”[3] Như một dấu chỉ hữu hình cho cam kết nội tâm nhằm từ bỏ tội lỗi và sự dữ, với sự trợ giúp của ân sủng, việc ăn chay cũng phải bao gồm các hình thức hãm mình khác nhằm giúp chúng ta đạt được một lối sống tỉnh táo hơn, vì “chỉ có sự khắc khổ mới làm cho đời sống Kitô hữu trở nên mạnh mẽ và đích thực.”[4]
Về phương diện này, tôi muốn mời gọi anh chị em thực hành một hình thức tiết chế rất thực tế và thường ít được coi trọng: đó là kiêng những lời nói xúc phạm và gây tổn thương người lân cận. Chúng ta hãy bắt đầu bằng việc giải giới ngôn ngữ của mình, tránh những lời cay nghiệt và những phán xét vội vàng, tránh vu khống và nói xấu những người vắng mặt và không thể tự bảo vệ mình. Thay vào đó, chúng ta hãy cố gắng cân nhắc lời nói và nuôi dưỡng sự tử tế, tôn trọng trong gia đình, giữa bạn bè, tại nơi làm việc, trên mạng xã hội, trong các cuộc tranh luận chính trị, trên các phương tiện truyền thông và trong các cộng đoàn Kitô hữu. Bằng cách này, những lời thù hận sẽ nhường chỗ cho những lời hy vọng và hòa bình.
Cùng nhau
Cuối cùng, Mùa Chay nhấn mạnh đến chiều kích cộng đoàn của việc lắng nghe Lời Chúa và ăn chay. Chính Kinh Thánh đã làm nổi bật chiều kích này qua nhiều cách khác nhau. Chẳng hạn, sách Nơkhemia thuật lại việc dân chúng quy tụ để lắng nghe công bố công khai Lề Luật, chuẩn bị tuyên xưng đức tin và thờ phượng qua việc ăn chay, nhằm canh tân giao ước với Thiên Chúa (x. 9:1-3).
Tương tự như vậy, các giáo xứ, gia đình, các hội đoàn giáo hội và các cộng đoàn dòng tu được mời gọi dấn thân vào một hành trình chung trong Mùa Chay, trong đó việc lắng nghe Lời Chúa, cũng như tiếng kêu của người nghèo và của trái đất, trở thành một phần của đời sống cộng đoàn, và việc ăn chay trở thành nền tảng cho sự hối cải chân thành. Trong bối cảnh này, hoán cải không chỉ liên quan đến lương tâm cá nhân, mà còn liên quan đến chất lượng của các mối tương quan và đối thoại của chúng ta. Điều đó có nghĩa là để cho bản thân bị thách đố bởi thực tại và nhận ra điều gì thực sự hướng dẫn những khao khát của chúng ta — cả trong các cộng đoàn giáo hội cũng như trong niềm khao khát công lý và hòa giải của nhân loại.
Anh chị em thân mến, chúng ta hãy xin ân sủng cho một Mùa Chay dẫn đưa chúng ta tới sự chú tâm lớn hơn đối với Thiên Chúa và đối với những người rốt hết giữa chúng ta. Chúng ta hãy xin sức mạnh đến từ một cách thức chay tịnh mở rộng sang cả việc sử dụng ngôn ngữ của mình, để những lời gây tổn thương được giảm bớt và nhường chỗ cho không gian lớn hơn dành cho tiếng nói của người khác. Chúng ta hãy nỗ lực làm cho cộng đoàn mình trở thành nơi mà tiếng kêu của những người đau khổ được đón nhận, và sự lắng nghe mở ra những con đường dẫn tới sự giải phóng, làm cho chúng ta sẵn sàng và hăng hái góp phần xây dựng một nền văn minh tình thương.
Tôi ban phép lành cho tất cả anh chị em và cho hành trình Mùa Chay của anh chị em.
Vatican, ngày 5 tháng 2 năm 2026, Lễ nhớ Thánh Agatha, Trinh nữ và Tử đạo.
LÊÔ PP. XIV
______________________
[1] Apostolic Exhortation Dilexi Te (4 October 2025), 9.
[2] Augustine The Usefulness of Fasting, 1, 1.
[3] Benedict XVI, Catechesis (9 March 2011).
[4] Paul VI, Catechesis (8 February1978).
[Nguồn: vatican.va]
[Chuyển Việt ngữ: TRI KHOAN 14/2/2026]