Phỏng vấn Đức Hồng y Ignace Bessi Dogbo, Tổng Giám mục Abidjan, Bờ Biển Ngà

Phỏng vấn Đức Hồng y Ignace Bessi Dogbo, Tổng Giám mục Abidjan, Bờ Biển Ngà

Sau khi tham dự tích cực các kỳ Đại hội Thượng Hội đồng năm 2023 và 2024, ngài được Đức Thánh Cha Phanxicô phong Hồng y vào tháng 12 năm 2024, trước khi tham dự Mật nghị Hồng y đầu tiên của ngài vào tháng 5 năm 2025. Sáu năm trong cương vị đứng đầu Hội đồng Giám mục Bờ Biển Ngà cũng mang lại cho ngài một cái nhìn toàn diện đặc thù về Giáo hội tại quốc gia này nói riêng, và thực tại Giáo hội tại Châu Phi nói chung.

16 THÁNG 9, 2026 19:06

ANNE VAN MERRIS

(Tin ZENIT / Rôma, 16.09.2026). - Đức Hồng y Ignace Bessi Dogbo được bổ nhiệm làm Tổng Giám mục Abidjan, Bờ Biển Ngà, vào tháng 5 năm 2024, sau thời gian là Giám mục phục vụ các Giáo phận Katiola và Korhogo ở miền bắc đất nước. Sau khi tham dự tích cực các kỳ Đại hội Thượng Hội đồng năm 2023 và 2024, ngài được Đức Thánh Cha Phanxicô phong Hồng y vào tháng 12 năm 2024, trước khi tham dự Mật nghị Hồng y đầu tiên của ngài vào tháng 5 năm 2025. Sáu năm trong cương vị đứng đầu Hội đồng Giám mục Bờ Biển Ngà cũng mang lại cho ngài một cái nhìn toàn diện đặc thù về Giáo hội tại quốc gia này nói riêng, và thực tại Giáo hội tại Châu Phi nói chung. ZENIT đã có cuộc gặp gỡ tại Rôma với vị mục tử luôn quan tâm cách đặc biệt đến sự hiệp thông, đang nỗ lực phát triển một tầm nhìn mục vụ dựa trên mô hình "Giáo hội - Gia đình của Thiên Chúa" mang tính hiệp hành — một Giáo hội tự chủ về tài chính và phục vụ tất cả mọi người.

ZENIT: Thưa Đức Hồng y, đâu là những ưu tiên mục vụ hàng đầu của ngài kể từ khi được bổ nhiệm làm Tổng Giám mục Abidjan?

Đức Hồng y Ignace Bessi Dogbo: Có thể nói rằng mọi việc đối với tôi đều là ưu tiên! Nhưng ưu tiên hàng đầu của tôi là sống hiệp thông trọn vẹn với Giáo hội hoàn vũ thông qua việc thực thi tính hiệp hành. Vì lý do này, tôi đã nỗ lực phát triển một tầm nhìn cho Tổng Giáo phận Abidjan: vun trồng một "Giáo hội - Gia đình của Thiên Chúa" mang tính hiệp hành, tự chủ về tài chính và phục vụ tất cả mọi người. Một Giáo hội sống sự hiệp thông, không chỉ giữa các Kitô hữu với nhau. Một Giáo hội tìm cách trở thành khuôn mẫu mà xã hội chúng ta đang cần.

Dĩ nhiên, tầm nhìn này được truyền cảm hứng từ Thượng Hội đồng về Tính Hiệp hành, nhưng cũng từ tầm nhìn về Giáo hội tại châu Phi, kể từ Tông huấn Ecclesia in Africa đã nhìn nhận mình như một "gia đình Giáo hội của Thiên Chúa". Gần đây hơn, Hội nghị chuyên đề của Liên Hội đồng Giám mục châu Phi và Madagascar cũng tìm cách giúp Giáo hội chúng ta hướng đến chủ đề hy vọng, hướng về năm 2035: nhìn nhận Đức Giêsu là niềm hy vọng của "gia đình Giáo hội của Thiên Chúa" tại châu Phi.

ZENIT: Tính hiệp hành, sự tự chủ tài chính, phục vụ mọi người: những điều này đang được thực hiện như thế nào tại giáo phận của ngài?

Đức Hồng y Bessi Dogbo: Cùng với nhóm Hội đồng Mục vụ, chúng tôi suy tư về cách thức thực hiện tính hiệp hành bằng việc thiết lập các cơ cấu hiệp thông. Trong giáo phận chúng tôi, và thực tế là trên khắp châu Phi, có một khuynh hướng nơi hàng giáo sĩ cho rằng các tín hữu chưa đủ trưởng thành để tham gia trọn vẹn vào đời sống Giáo hội. Đôi khi, các cơ cấu không hoạt động hoặc mất rất nhiều thời gian để triển khai; và ngay cả khi đã được triển khai thì vẫn như thể chúng không tồn tại.

Vì thế, phương thức tiếp cận mang tính hiệp hành sẽ giúp chúng tôi sống kinh nghiệm hiệp thông giữa giáo dân, linh mục và những người sống đời thánh hiến. Ngày nay, chúng tôi bảo đảm rằng các thành phần khác nhau của Giáo hội đều có đại diện trong tất cả các cơ cấu của giáo phận. Khi trong Giáo hội có biết bao tài năng, thì không có lý do gì để không sử dụng những tài năng ấy; và cũng không có lý do gì một giáo dân lại không được làm những việc mà họ có khả năng thực hiện. Về phương diện kinh tế, chúng tôi cố gắng bảo đảm rằng các giáo xứ được quản lý một cách công bằng và bình đẳng, và các linh mục có thể làm việc với những nguồn tài chính do cộng đoàn cung cấp.

Khía cạnh quân bình này, hay tái phân phối tài chính, là ưu tiên hàng đầu của tôi. Chúng tôi cũng đang thực hiện điều này ở cấp quốc gia, để tiền trong Giáo hội và các quỹ của Giáo hội mang lại lợi ích cho tất cả mọi người. Làm cách nào để chúng tôi có thể sử dụng một phần những gì chúng tôi nhận được trong các nhà thờ — tiền thuế thập phân hay các khoản dâng cúng — để trao quyền cho mọi người?

Trong Cựu Ước, tiền thập phân được phân bổ cho các tư tế, cũng như cho các bà góa, trẻ mồ côi và ngoại kiều. Vì vậy, chúng tôi đã quyết định làm điều tương tự cho những người nghèo trong cộng đoàn và xã hội của chúng tôi. Sau cùng, phục vụ tất cả mọi người chắc chắn là mục tiêu cao nhất trong công việc của chúng tôi: phục vụ bằng việc loan báo Tin Mừng và chia sẻ đức tin. Việc loan báo này phải đi đôi với những hành động bác ái và lời mời gọi mọi người tham gia phục vụ tha nhân. Đây là ưu tiên bao trùm tất cả của tôi!

ZENIT: Trên bình diện rộng hơn, Đức Hồng y đã giữ vị trí Chủ tịch Hội đồng Giám mục Bờ Biển Ngà trong sáu năm. Đâu là những lãnh vực quan tâm chính cần được giải quyết trong Giáo hội tại đất nước của ngài?

Đức Hồng y Bessi Dogbo: Khi được bầu làm Chủ tịch vào năm 2017, tôi đã chủ động đề nghị với các anh em Giám mục rằng chúng tôi gặp nhau để soạn thảo một kế hoạch hành động cho Giáo hội tại Bờ Biển Ngà. Các Giám mục đã đáp lại cách tích cực, và chúng tôi tiến hành một cuộc khảo sát để phân tích Giáo hội của mình, nhìn nhận Giáo hội như một Giáo hội hiệp thông, tự chủ và phục vụ tất cả mọi người, đồng thời thực sự sinh hoa trái về phương diện truyền giáo và mục vụ. Điều này cũng phù hợp với tầm nhìn mà Đức Giáo hoàng Phanxicô đã bày tỏ từ năm 2015: ngài muốn Giáo hội trở thành một Giáo hội hiệp hành — một Giáo hội hiệp thông, tham gia và sứ vụ.

Bờ Biển Ngà có sự đa dạng tôn giáo rất lớn. Điều này có thể trở nên nguy hiểm nếu không được quản trị đúng đắn. Khuynh hướng tự nhiên là dẫn đến xung đột, điều mà chúng tôi phần lớn đã tránh được tại đất nước mình. Về đối thoại liên tôn, chúng tôi có người Hồi giáo, Kitô hữu và những người theo các tôn giáo truyền thống. Chúng tôi đã thành lập một diễn đàn liên tôn, trong đó hầu như mọi thành phần đều có đại diện; đồng thời, một liên minh tôn giáo vì hòa bình quy tụ các Kitô hữu và người Hồi giáo cũng đang được thiết lập. Chúng tôi cũng nỗ lực chủ động trước các biến cố xã hội, chẳng hạn như các cuộc bầu cử.

Chúng tôi khuyến khích mọi người ngăn ngừa việc tôn giáo can thiệp vào chính trị, và ngược lại, nhằm tránh những xung đột nội bộ. Các nhà lãnh đạo tôn giáo duy trì những mối quan hệ tốt đẹp và cố gắng không biến tôn giáo thành công cụ phục vụ cho các mục đích chính trị, để ngăn chặn sự chia rẽ xã hội. Một thách đố lớn khác là sự hiệp nhất trong sự thật, bởi chúng tôi đã từng trải qua những cuộc khủng hoảng tại châu Phi bị thúc đẩy bởi những sự dối trá. Bất kể niềm tin tôn giáo của chúng ta là gì, chúng ta không được xây dựng trên sự giả dối. Đó là nền tảng. Chúa Giêsu đã nói trong Tin Mừng rằng khi cơn gió đầu tiên thổi đến, ngôi nhà sẽ rung chuyển. Và Thánh vịnh 85 nói với chúng ta: "Tín nghĩa ân tình nay hội ngộ, hoà bình công lý đã giao duyên."

ZENIT: Chúng ta cũng nhận thấy số lượng các Kitô hữu mới được rửa tội gia tăng mạnh mẽ và đời sống thực hành đức tin tại châu Phi rất sinh động. Đức Hồng y nhìn nhận điều này như thế nào?

Đức Hồng y Bessi Dogbo: Đúng là chúng tôi đang trải qua một thời kỳ nhiệt thành về đời sống thiêng liêng và ơn gọi tại châu Phi rất lớn, tương tự như những gì nước Pháp đã trải qua trong thế kỷ 19 và 20, khi các nhà truyền giáo được sai đi khắp thế giới để loan báo Tin Mừng. Chẳng hạn, vào lễ Chúa Thánh Thần Hiện Xuống vừa qua, chúng tôi đã ban Bí tích Thêm sức cho gần 2.000 trẻ em trong giáo phận; và chúng tôi cũng có một số lượng lớn các linh mục và chủng sinh: gần 400 linh mục trong Tổng Giáo phận Abidjan và khoảng 2.000 linh mục trên toàn Bờ Biển Ngà.

Tuy nhiên, chúng tôi cũng phải khiêm tốn nhìn nhận rằng lòng nhiệt thành này không mặc nhiên đồng nghĩa với sức mạnh thiêng liêng. Lòng sùng đạo mãnh liệt này đôi khi có thể chóng qua khi xét đến sự dấn thân cụ thể của những người đã được rửa tội. Sự biến đổi đời sống không phải là điều tự động; việc các nhà thờ chật kín người không có nghĩa là họ đã sẵn sàng làm chứng tá cho đức tin của mình. Vì thế, chúng tôi phải đối diện với thách đố xem xét lại việc đào tạo các dự tòng, đặc biệt là người trẻ, và giúp họ trở thành những Kitô hữu vững vàng trong xã hội đang thay đổi của chúng ta. Do đó, chúng tôi đã điều chỉnh các nguồn lực của mình nhằm thúc đẩy việc đào tạo Kitô giáo mang tính lâu dài.

ZENIT: Theo Đức Hồng y, châu Phi có thể đóng góp gì cho Giáo hội hoàn vũ, và có thể đón nhận điều gì từ Giáo hội hoàn vũ?

Đức Hồng y Bessi Dogbo: Tôi tin rằng Giáo hội Công giáo tại châu Phi cần đào sâu ý thức về đời sống gia đình này — nơi chúng ta chăm sóc lẫn nhau — và sự hiệp thông giữa tất cả mọi người sẽ giúp Giáo hội hoàn vũ sẽ biểu lộ cùng một khuôn mặt ấy.

Quan niệm về Giáo hội như một gia đình không là đặc quyền riêng của châu Phi hay của một quốc gia thuộc Thế giới Thứ Ba, nhưng phải là của các cộng đoàn Kitô hữu trên toàn thế giới. Vì vậy, chúng ta có công việc về phương diện trí thức, mục vụ và phụng vụ phải thực hiện, để các giá trị của tình liên đới được thanh luyện qua cầu nguyện và học hỏi, và để những giá trị ấy phục vụ ích chung toàn cầu. Tuy nhiên, cũng cần có sự trao đổi các ân ban. Châu Phi hướng về Giáo hội hoàn vũ để được trợ giúp. Chúng tôi cần được lắng nghe và được loan báo Tin Mừng, đồng thời chúng tôi phải giải thoát mình khỏi bất cứ điều gì cản trở chúng tôi đến gần Đức Kitô hơn; tôi đặc biệt nghĩ đến chế độ đa thê. Dĩ nhiên, Giáo hội tại châu Phi cũng phải nỗ lực hội nhập văn hóa đức tin, một điều hoàn toàn không liên quan đến văn hóa dân gian đơn thuần. Và không ai khác có thể làm điều này thay cho chúng tôi.

[Nguồn: zenit]

[Chuyển ngữ: TRI KHOAN 16/09/2026]