Tiếp kiến các tham dự viên Hội nghị do Bộ Phong thánh tổ chức, “Thế kỷ XXI: một thời đại mới của các vị tử đạo?”, 16.09.2026

Tiếp kiến các tham dự viên Hội nghị do Bộ Phong thánh tổ chức, “Thế kỷ XXI: một thời đại mới của các vị tử đạo?”, 16.09.2026

*******

Sáng nay, tại Điện Tông tòa Vatican, Đức Thánh Cha Lêô XIV đã tiếp kiến các tham dự viên Hội nghị được tổ chức bởi Bộ Phong thánh và Ủy ban về Các vị Tử đạo mới – Những Chứng nhân Đức tin, với chủ đề “Thế kỷ XXI: một thời đại mới của các vị tử đạo?”.

Sau đây là bài diễn văn Đức Thánh Cha gửi tới những người hiện diện trong cuộc gặp gỡ:

Diễn văn của Đức Thánh Cha

Nhân danh Cha, và Con, và Thánh Thần.

Bình an cho anh chị em!

Kính thưa Đức Hồng y,

Anh chị em thân mến!

Tôi vui mừng chào mừng anh chị em khi kết thúc Hội nghị Thế kỷ XXI: một thời đại mới của các vị tử đạo?, do Bộ Phong thánh và Ủy ban về Các vị Tử đạo mới – Những Chứng nhân Đức tin tổ chức. Danh xưng này bao hàm một phạm trù rộng hơn, khác biệt với các vị tử đạo với án phong chân phước đang được tiến hành và những vị đã chính thức được ghi danh vào sổ bộ các Chân phước và các Thánh. Thật vậy, Ủy ban được Đức Thánh Cha Phanxicô thành lập năm 2023, nhằm tập hợp các chứng từ về những người đã hy sinh mạng sống vì Đức Kitô, bất kể tiến trình giáo luật, để gương sáng của họ không bị lãng quên.

Họ là những người anh chị em đã hiến dâng mạng sống cho Tin Mừng trong những bối cảnh địa lý, lịch sử và chính trị khác nhau. Họ nhắc chúng ta nhớ đến những lời của Đấng Phục sinh trong lần hiện ra cuối cùng trước khi Người lên trời: “Nhưng anh em sẽ nhận được sức mạnh của Thánh Thần khi Người ngự xuống trên anh em. Bấy giờ anh em sẽ là chứng nhân của Thầy tại Giêrusalem, trong khắp các miền Giuđê, Samari và cho đến tận cùng trái đất” (Cv 1:8). Lời chứng của họ nói với chúng ta rằng ngay trong thời đại của chúng ta, một thời đại đang bị thống trị bởi văn hóa quyền lực, sức mạnh vô hạn và sự phát triển không ngừng của các hệ thống vũ khí (x. Thông điệp Magnifica Humanitas, Chương V), vẫn là một thời đại chứng kiến sự anh dũng của những người mà chúng ta trìu mến gọi là “những nhân chứng mới của đức tin”.

Nhiều người trong số họ bị sát hại do sự lạm dụng quyền lực hoặc bởi các tổ chức tội phạm, vì là người Kitô hữu, họ chống lại những bất công này nhân danh Tin Mừng. Khái niệm “chứng nhân đức tin” được hình thành chính là để nhìn nhận và tôn vinh những hoàn cảnh lịch sử phức tạp, trong đó động cơ của những thủ phạm không thể được quy kết một cách dứt khoát là “sự thù ghét đức tin”. Từ góc độ này, công việc của Ủy ban về Các vị Tử đạo mới – Những Chứng nhân Đức tin, với sự hỗ trợ của Bộ Phong thánh, mang tính chất sử học và giáo dục, chứ không mang tính pháp lý, tập trung vào tâm thế của nạn nhân hơn là động cơ của các thủ phạm. Nói cách khác, điểm nhấn được đặt vào sự thật rằng nạn nhân vẫn trung thành với Đức Kitô trong việc dấn thân cho Tin Mừng, và đã trung thành cho đến chết.

Chính Chúa Giêsu đã báo trước điều này trong Bữa Tiệc Ly: “Trong thế gian, anh em sẽ phải gian nan khốn khó. Nhưng can đảm lên! Thầy đã thắng thế gian” (Ga 16:33). Nơi những chứng nhân đức tin này, chúng ta thấy rõ rằng sự kiên trì làm việc thiện và lòng trung thành, ngay cả khi đạt đến tột đỉnh là hiến thân trong tình yêu, đã kín múc sức mạnh từ chiến thắng của Con Chiên bị sát tế trên sự dữ, niềm xác tín duy nhất có khả năng đem lại bình an sâu thẳm cho những ai tin vào Người.

Họ biểu lộ cách cách sống anh hùng của Kitô giáo, một cách sống không bao giờ tìm kiếm sự đối đầu, nhưng hóa giải sự đối đầu bằng sức mạnh của sự hiền lành. Như Đức Thánh Cha Phanxicô viết: “Người môn đệ sẵn sàng đặt cả cuộc đời mình vào vòng nguy hiểm, thậm chí chấp nhận tử đạo, để làm chứng cho Đức Giêsu Kitô; tuy nhiên, mục tiêu không phải là tạo ra kẻ thù, nhưng là để lời Thiên Chúa được đón nhận và khả năng giải phóng, đổi mới của Lời được tỏ lộ” (Tông huấn Evangelii gaudium, số 24).

Sức mạnh loan báo Tin Mừng của các chứng nhân đức tin mới chính là một trong những nguồn lực lớn lao nhất của Giáo hội để rao giảng Tin Mừng trong thế giới hôm nay, đúng như lời khẳng định nổi tiếng của Thánh Phaolô VI trong Tông huấn Evangelii nuntiandi: “Con người thời nay sẵn lòng lắng nghe các chứng nhân hơn là các thầy dạy, và nếu họ có nghe các thầy dạy, thì đó là vì các thầy chính là những chứng nhân” (số 41).

Các chứng nhân đức tin không đề xuất một hệ tư tưởng, nhưng cho thấy một đức tin được sống trong cuộc sống thường nhật. Tính khả tín của họ xuất phát từ sự nhất quán giữa lời nói và hành động, một sự nhất quán thường được thể hiện đến mức hy sinh cao cả nhất. Trong những bối cảnh văn hóa thờ ơ, “sự thánh thiện bên cạnh” và sự dũng cảm âm thầm trở thành những luận cứ mạnh mẽ, có khả năng nói với mọi người, kể cả những người hoài nghi nhất.

Các bạn thân mến, chúng ta ngưỡng mộ những người anh chị em này như những vì sao tỏa sáng giữa bóng tối của sự ích kỷ và áp bức. Họ giúp Giáo hội phản chiếu cách trọn vẹn hơn ánh sáng của Chúa Kitô, để chỉ cho nhân loại thời nay con đường dẫn đến nền văn minh tình thương. Tất cả chúng ta đều được mời gọi góp phần vào “viễn cảnh của sự dấn thân này, công trường xây dựng niềm hy vọng này” (Thông điệp Magnifica Humanitas, số 185). Bằng việc hiến dâng mạng sống cho công lý, sự thật, hòa bình và tự do, các chứng nhân đức tin đã góp phần cách hiệu quả vào sự xuất hiện của trời mới đất mới, điều chúng ta mong chờ với sự tín thác nơi lòng thương xót của Thiên Chúa.

Tôi cảm ơn anh chị em vì sự tận tâm trong việc thực hiện sứ vụ quý giá này, và tôi hy vọng rằng những ngày nghiên cứu và thảo luận của anh chị em sẽ mang lại nhiều hoa trái. Xin sự chuyển cầu của Đức Maria Rất Thánh, Nữ Vương các Thánh Tử đạo, ban cho anh chị em được điều ấy, và nguyện xin Phép lành Tòa Thánh mà tôi ban cho tất cả anh chị em đồng hành cùng anh chị em.

[Nguồn: vatican.va]

[Chuyển ngữ: TRI KHOAN 17/09/2026]

TUYÊN PHONG CHÂN PHƯỚC ĐỨC CHA FULTON SHEEN/III - Một người Mỹ tại Công đồng Vaticanô II: Đóng góp của Đức Tổng Giám mục Sheen vào Sắc lệnh “Ad gentes” về hoạt động truyền giáo của Giáo hội

TUYÊN PHONG CHÂN PHƯỚC ĐỨC CHA FULTON SHEEN/III - Một người Mỹ tại Công đồng Vaticanô II: Đóng góp của Đức Tổng Giám mục Sheen vào Sắc lệnh “Ad gentes” về hoạt động truyền giáo của Giáo hội

Thứ Ba, ngày 15 tháng 9 năm 2026

Marie-Lucile Kubacki

Thành Vatican (Hãng Thông tấn Fides) – Đây là một tình tiết ít được biết đến trong Công đồng Vaticanô II, nhưng sắc lệnh về hoạt động truyền giáo của Giáo hội đã có sự đóng góp rất nhiều từ một vị giám mục người Mỹ: Fulton J. Sheen.

Trong số gần 2.500 giám mục tham dự bốn kỳ họp của Công đồng từ tháng 10 năm 1962 đến tháng 12 năm 1965, Đức cha Sheen đã tham gia tích cực vào các cuộc tranh luận và để lại một hồ sơ đáng kể qua các bài phát biểu của ngài. Được Đức Gioan XXIII bổ nhiệm vào Ủy ban Tiền Công đồng về Hành động Công giáo, rồi vào Ủy ban Truyền giáo, ngài là thành viên người Mỹ duy nhất của ủy ban này trong suốt thời gian Công đồng, vượt Đại Tây Dương ba hoặc bốn lần một năm để tham dự các phiên họp được tiến hành hoàn toàn bằng tiếng Latinh cũng như chính Công đồng. Sự hiện diện ấy đã được Đức Thánh Cha Bênêđictô XVI nhắc lại trong chuyến viếng thăm năm 2012 tới nhà "Ad Gentes" của các nhà truyền giáo Dòng Ngôi Lời tại Nemi, nơi Ủy ban tổ chức các cuộc họp: "Nơi đó có sự hiện diện của rất nhiều nhà thần học vĩ đại, với nhiệm vụ cao cả và quan trọng là soạn thảo một Sắc lệnh về Truyền giáo".

Sau khi nhắc đến cha Schütte, Bề trên Tổng quyền Dòng Ngôi Lời, người từng sống tại Trung Quốc, "tràn đầy nhiệt huyết truyền giáo, ý thức về nhu cầu mang lại một động lực mới cho tinh thần truyền giáo" và đã mời ngài đến tham dự, Đức Bênêđictô kể lại về Đức cha Fulton Sheen, "người khiến chúng tôi say mê qua những bài nói chuyện của ngài vào buổi tối", về cha Congar, và các nhà truyền giáo học vĩ đại của Louvain. Đức Bênêđictô nói: "Đối với tôi, đó là một sự phong phú thiêng liêng, một ân ban lớn lao. Sắc lệnh không gặp phải sự phản đối đáng kể nào. Tuy nhiên, đã có một cuộc tranh luận mà tôi chưa bao giờ thực sự hiểu thấu đáo, giữa trường phái Louvain và trường phái Münster: mục đích chính yếu của việc truyền giáo là implantatio Ecclesiae hay loan báo Tin Mừng [Evangelii]? Nhưng mọi sự đều quy tụ vào một động lực duy nhất: nhu cầu mang ánh sáng của Lời Chúa, ánh sáng tình yêu của Thiên Chúa, đến cho thế giới, và qua việc loan báo này đem lại niềm vui mới.

Những cuộc đàm đạo riêng với Đức Giáo hoàng Roncalli

Từ rất lâu trước khi Công đồng khai mạc, Đức cha Sheen đã cảm nhận rằng một sự thay đổi đang đến gần trong Giáo hội Công giáo.

Khi cầu nguyện tại Lộ Đức vào mùa hè năm 1959, chỉ ít tháng sau khi Đức Gioan XXIII công bố ý định triệu tập Công đồng, vị giám mục người Mỹ đã bị đánh động bởi những đám đông người hành hương bình dị. "Đây chính là Giáo hội của người nghèo", ngài nói với một người bạn đồng hành, với hàm ý trước hết là những người có tinh thần nghèo khó, một cụm từ báo trước sự nhấn mạnh mà ngài sẽ mang vào nghị trường Công đồng sau này. Sự nhấn mạnh đó một phần xuất phát từ mối tương quan cá nhân chân thành với vị Giáo hoàng đã khởi xướng dự án này.

Hằng năm, khi diện kiến Đức Giáo hoàng Gioan XXIII trên cương vị Giám đốc Quốc gia Hội Giáo hoàng Truyền bá Đức tin, Đức cha Sheen đã trở thành một người tâm phúc: Đức Giáo hoàng đã tiết lộ với ngài về quyết định triệu tập Công đồng trước khi công bố chính thức, và trong một buổi tối tham quan riêng các căn hộ của giáo hoàng, Đức Giáo hoàng đã trao cho Đức cha Sheen một chiếc nhẫn giám mục cùng một thánh giá đeo trước ngực, rồi dặn ngài: "Bây giờ Đức Cha hãy cất chúng vào túi và giấu đi. Tôi không muốn làm các giám mục khác phải ghen tị".

Sứ mạng của Giáo hội “bị tổn thương bởi sự nghèo khó”

Sự vững tin của Đức cha Sheen cũng được tôi luyện qua các chuyến đi giảng thuyết tại Mỹ Latinh và châu Phi trước và trong thời gian diễn ra Công đồng: những chiến dịch truyền giáo lớn tại Argentina và Brazil, các giáo điểm truyền giáo ở Kenya, một khu dân cư bị tách biệt trong thời kỳ phân biệt chủng tộc ở Johannesburg. Sau này, ngài viết: "Tôi bắt đầu bớt suy nghĩ về vấn đề nghèo đói để suy nghĩ nhiều hơn về người nghèo", và nói thêm: "Những chuyến đi chỉ khẳng định thêm giáo huấn thần học rằng nhân loại là một".

Dấu ấn quan trọng nhất của ngài trên một bản văn Công đồng duy nhất được thể hiện qua cuộc tranh luận về lược đồ truyền giáo mà sau này trở thành Sắc lệnh Ad Gentes. Là người phát biểu cuối cùng trong số hai mươi tám nghị phụ Công đồng vào ngày 9 tháng 11 năm 1964, sau khi nhiều vị đã phê bình bản dự thảo ban đầu, Đức cha Sheen đã định hướng lại vấn đề: thay vì câu hỏi mang tính khái niệm "Truyền giáo là gì?", ngài đặt câu hỏi thực tiễn "Đâu là những vùng truyền giáo?" lập luận rằng những vùng truyền giáo không chỉ tồn tại trong các “lãnh thổ ngoài Kitô giáo”, mà còn ở những giáo phận nghèo, thiếu linh mục, chưa bao giờ được chính thức xếp loại là vùng truyền giáo, nơi các giám mục từ những vùng chỉ có "bảy đến mười linh mục phụ trách 50.000 dặm vuông" đã tìm đến ngài để xin trợ giúp.

Về những vùng ấy, ngài đặt câu hỏi: "Đó có phải là Kitô giáo không? Có phải là Công giáo không? Liệu có xứng đáng với đức ái của Đức Kitô không khi nói với họ rằng: ‘Các anh em không thuộc lãnh thổ truyền giáo'?" Ngài nhận xét rằng chính Thông điệp Ecclesiam Suam của Đức Phaolô VI cũng hiếm khi sử dụng từ “truyền giáo”, mà ưu tiên từ “đối thoại”; đồng thời cảnh báo về những sự phân chia theo thẩm quyền: "Trong Thân Thể Đức Kitô không có ‘các Giáo hội mới’, cũng không có ‘các Giáo hội cũ’, bởi vì tất cả chúng ta đều là những tế bào sống động trong Thân Thể ấy và phụ thuộc lẫn nhau", ngài nói. Như một phương thế khắc phục, ngài ủng hộ một ý tưởng đã được đưa vào bản thảo: một cơ quan điều phối mới, "Hội đồng Trung ương về Loan báo Tin Mừng", mà ngài gọi là "giải pháp Công giáo đích thực cho vấn đề về sự đa dạng của các sứ mạng truyền giáo".

Một nghị phụ đã yêu cầu xóa bỏ mọi đề cập đến sự nghèo khó khỏi bản văn; Đức cha Sheen lại thúc đẩy lập trường ngược lại, mời gọi các nghị phụ "hãy đặt ngón tay lên vĩ tuyến 30; vẽ đường ấy quanh quả địa cầu, hơi nâng lên phía trên Trung Quốc", bởi vì "hầu như toàn bộ sự thịnh vượng đều nằm phía trên vĩ tuyến 30, còn phần lớn sự nghèo khó của thế giới nằm phía dưới vĩ tuyến 30, tức là tại châu Phi, châu Á và châu Mỹ Latinh". Ngài kết thúc bằng câu nói được nhớ đến nhiều nhất của ngài tại Công đồng: "Nếu như đức khiết tịnh là hoa trái của Công đồng Trentô, và sự vâng phục là hoa trái của Công đồng Vaticanô I, thì ước mong tinh thần nghèo khó cũng trở thành hoa trái của Công đồng Vaticanô II này", rồi kết luận rằng "chỉ một Giáo hội bị thương tích bởi sự nghèo khó mới có thể hoán cải một thế giới đang hoài nghi".

Sắc lệnh hoàn chỉnh, sắc lệnh đầu tiên mà một Công đồng dành riêng cho hoạt động truyền giáo, đã được thông qua với số phiếu áp đảo, mang theo nhiều điều mà Đức cha Fulton Sheen đã lập luận: một tuyên bố mạnh mẽ về bổn phận của Giáo hội đối với người nghèo, sự điều phối thông qua Hội Truyền bá Đức tin, và lời khẳng định rằng mỗi giám mục được "thánh hiến không chỉ cho một giáo phận nào đó, mà là vì ơn cứu độ của toàn thế giới."

Đức cha Sheen cũng theo đuổi cùng một luận lý ấy trong Sắc lệnh Optatam Totius, Sắc lệnh về đào tạo linh mục, đề nghị rằng các chủng sinh "thăm viếng và giúp đỡ người đau ốm, người nghèo, những người ngoài Công giáo, những người Công giáo đã xa lìa đức tin... những người trong tù, những người lao động", và trải qua các mùa hè tại các giáo điểm thiếu nhân sự, để "mang lấy ‘gánh nặng cả ngày và sức nóng’". Bản văn cuối cùng đã làm nhẹ đi đề nghị này. Ngài và Đức Hồng y Francis Joseph Spellman cũng cùng ủng hộ Sắc lệnh Apostolicam Actuositatem, Sắc lệnh về Tông đồ Giáo dân, được thông qua với 2.340 phiếu thuận và 2 phiếu chống.

Đức cha Sheen đã hai lần thúc đẩy một tuyên bố đầy đủ hơn về phụ nữ: lần đầu là nỗ lực không thành công nhằm dành ra một chương riêng biệt, bởi vì "nguyên lý nữ tính trong tôn giáo đã bị xem nhẹ... chúng ta bắt đầu sống trong một thời đại mà phụ nữ đang khẳng định vị trí của họ"; sau đó, trong Hiến chế Gaudium et Spes, ngài bảo vệ những phẩm chất mà ngài tin rằng chỉ phụ nữ mới mang đến cho nền văn minh: "Sự thanh khiết, bảo vệ những người yếu thế, hy sinh, sự sinh sản, duy trì và chăm sóc sự sống con người". Về hiến chế hoàn chỉnh này, Đức cha Sheen trên hết ca ngợi "sự thật rằng phẩm giá và tự do của con người không thể tách rời khỏi ơn cứu độ", đồng thời nhấn mạnh rằng Giáo hội phải tránh hai cạm bẫy để đạt được điều đó: "Câu trả lời không được tìm thấy trong việc tách biệt khỏi thế gian... và Giáo hội cũng không thể đáp trả lại cùng một thách đố mà thế gian đã quăng vào Đấng là Đầu Giáo hội trên Thánh giá: ‘Hãy xuống khỏi đó và chúng ta sẽ tin.’"

“Tình trạng xáo trộn” hậu Công đồng và lịch sử Giáo hội

Đức cha Sheen đã trở lại sự cân bằng đó trong một số hội nghị hậu Công đồng, lập luận rằng tình trạng xáo trộn xuất phát từ sự nhầm lẫn về một từ ngữ duy nhất: "Tất cả những xáo trộn mà chúng ta đã trải qua trong Giáo hội, kể từ Công đồng Vatican, đều xoay quanh việc chúng ta hiểu sai về từ 'thế giới'," ngài phân biệt thế giới là công trình tạo dựng tốt đẹp của Thiên Chúa với từ “thế gian” theo nghĩa khác trong Kinh Thánh, tức là một tổ chức không có Thiên Chúa. Ngài cảnh báo rằng nếu làm mờ nhạt sự phân biệt ấy, đời sống đạo đức sẽ bị đảo ngược: "Khoảng năm mươi năm trước, người ta thường nói: ‘Tôi thánh thiện hơn bạn’; ngày nay, họ nói: ‘Tôi thuộc về thế tục hơn bạn.’"

Điều đó cũng chia rẽ dân Thiên Chúa thành hai thái cực: ngài nói: "Một người loạn thần (psychotic) tin rằng hai cộng hai bằng năm; một người rối loạn thần kinh (neurotic) tin rằng hai cộng hai bằng bốn và phát điên vì điều đó", vì vậy "những người loạn thần sẽ khiến Giáo hội trở nên già nua; còn những người loạn thần kinh sẽ khiến Giáo hội tự sát".

Đức cha Sheen đặt tình trạng xáo trộn hậu Công đồng vào trong một khuôn khổ dài hơn của lịch sử Giáo hội. Trong cuốn tự truyện, ngài viết: "Những căng thẳng phát sinh sau Công đồng không gây ngạc nhiên cho những ai biết toàn bộ lịch sử Giáo hội. Có một sự thật lịch sử rằng bất cứ khi nào có sự tuôn đổ của Chúa Thánh Thần như trong một công đồng chung của Giáo hội, thì cũng luôn có một sự phô trương gia tăng sức mạnh của thế lực chống lại Thần Khí hoặc của ma quỷ. Từ buổi ban đầu, ngay sau Lễ Ngũ tuần và và việc Thánh Thần ngự xuống trên các tông đồ, cuộc bách hại đã bắt đầu với vụ giết Thánh Stêphanô. Nếu một công đồng chung không khơi lên tinh thần xáo trộn, người ta hầu như có thể hoài nghi về hoạt động của Ngôi Ba Thiên Chúa trên cộng đoàn." Ngài trở lại với mối nguy hiểm ấy trong một bài giảng tĩnh tâm có tựa đề “Quyền lực của ma quỷ trong thế giới hôm nay”, khi hướng đến những cám dỗ mà Satan đã đưa ra cho Đức Kitô trong hoang địa, và xem cơn cám dỗ cuối cùng, tức quyền thống trị thế gian để đổi lấy việc thờ lạy, là cuộc thử thách đang đến của chính Giáo hội; đồng thời diễn giải lại luận lý của kẻ cám dỗ: "Thần học là chính trị, hãy quên Thiên Chúa của anh đi, hãy quên tội lỗi, hãy quên cảm giác tội lỗi, hãy quên sự thánh thiện, hãy làm những việc thuộc về chính trị".

Đối với Đức cha Sheen, việc Công đồng mở ra với thế giới không phải là sự phản bội hay đầu hàng. Chính ngài từ lâu đã thực hành sự dấn thân đó, dựa trên một phạm vi các tham chiếu trí thức, tôn giáo và thế tục đặc biệt rộng lớn trong những bài giảng và tác phẩm của ngài, một cách tiếp cận gần gũi hơn với nền thần học cổ xưa về semina verbi, những hạt giống của Lời được gieo rắc trong mọi nền văn hóa và bối cảnh: sự phân định để nhận ra hạt giống tốt giữa cỏ lùng trong bất kỳ môi trường nào, và giúp hạt giống tốt ấy bén rễ.

(Hãng tin Fides, 15/9/2026)

[Nguồn: fides.org]

[Chuyển ngữ: TRI KHOAN 17/09/2026]

Phỏng vấn Đức Hồng y Ignace Bessi Dogbo, Tổng Giám mục Abidjan, Bờ Biển Ngà

Phỏng vấn Đức Hồng y Ignace Bessi Dogbo, Tổng Giám mục Abidjan, Bờ Biển Ngà

Sau khi tham dự tích cực các kỳ Đại hội Thượng Hội đồng năm 2023 và 2024, ngài được Đức Thánh Cha Phanxicô phong Hồng y vào tháng 12 năm 2024, trước khi tham dự Mật nghị Hồng y đầu tiên của ngài vào tháng 5 năm 2025. Sáu năm trong cương vị đứng đầu Hội đồng Giám mục Bờ Biển Ngà cũng mang lại cho ngài một cái nhìn toàn diện đặc thù về Giáo hội tại quốc gia này nói riêng, và thực tại Giáo hội tại Châu Phi nói chung.

16 THÁNG 9, 2026 19:06

ANNE VAN MERRIS

(Tin ZENIT / Rôma, 16.09.2026). - Đức Hồng y Ignace Bessi Dogbo được bổ nhiệm làm Tổng Giám mục Abidjan, Bờ Biển Ngà, vào tháng 5 năm 2024, sau thời gian là Giám mục phục vụ các Giáo phận Katiola và Korhogo ở miền bắc đất nước. Sau khi tham dự tích cực các kỳ Đại hội Thượng Hội đồng năm 2023 và 2024, ngài được Đức Thánh Cha Phanxicô phong Hồng y vào tháng 12 năm 2024, trước khi tham dự Mật nghị Hồng y đầu tiên của ngài vào tháng 5 năm 2025. Sáu năm trong cương vị đứng đầu Hội đồng Giám mục Bờ Biển Ngà cũng mang lại cho ngài một cái nhìn toàn diện đặc thù về Giáo hội tại quốc gia này nói riêng, và thực tại Giáo hội tại Châu Phi nói chung. ZENIT đã có cuộc gặp gỡ tại Rôma với vị mục tử luôn quan tâm cách đặc biệt đến sự hiệp thông, đang nỗ lực phát triển một tầm nhìn mục vụ dựa trên mô hình "Giáo hội - Gia đình của Thiên Chúa" mang tính hiệp hành — một Giáo hội tự chủ về tài chính và phục vụ tất cả mọi người.

ZENIT: Thưa Đức Hồng y, đâu là những ưu tiên mục vụ hàng đầu của ngài kể từ khi được bổ nhiệm làm Tổng Giám mục Abidjan?

Đức Hồng y Ignace Bessi Dogbo: Có thể nói rằng mọi việc đối với tôi đều là ưu tiên! Nhưng ưu tiên hàng đầu của tôi là sống hiệp thông trọn vẹn với Giáo hội hoàn vũ thông qua việc thực thi tính hiệp hành. Vì lý do này, tôi đã nỗ lực phát triển một tầm nhìn cho Tổng Giáo phận Abidjan: vun trồng một "Giáo hội - Gia đình của Thiên Chúa" mang tính hiệp hành, tự chủ về tài chính và phục vụ tất cả mọi người. Một Giáo hội sống sự hiệp thông, không chỉ giữa các Kitô hữu với nhau. Một Giáo hội tìm cách trở thành khuôn mẫu mà xã hội chúng ta đang cần.

Dĩ nhiên, tầm nhìn này được truyền cảm hứng từ Thượng Hội đồng về Tính Hiệp hành, nhưng cũng từ tầm nhìn về Giáo hội tại châu Phi, kể từ Tông huấn Ecclesia in Africa đã nhìn nhận mình như một "gia đình Giáo hội của Thiên Chúa". Gần đây hơn, Hội nghị chuyên đề của Liên Hội đồng Giám mục châu Phi và Madagascar cũng tìm cách giúp Giáo hội chúng ta hướng đến chủ đề hy vọng, hướng về năm 2035: nhìn nhận Đức Giêsu là niềm hy vọng của "gia đình Giáo hội của Thiên Chúa" tại châu Phi.

ZENIT: Tính hiệp hành, sự tự chủ tài chính, phục vụ mọi người: những điều này đang được thực hiện như thế nào tại giáo phận của ngài?

Đức Hồng y Bessi Dogbo: Cùng với nhóm Hội đồng Mục vụ, chúng tôi suy tư về cách thức thực hiện tính hiệp hành bằng việc thiết lập các cơ cấu hiệp thông. Trong giáo phận chúng tôi, và thực tế là trên khắp châu Phi, có một khuynh hướng nơi hàng giáo sĩ cho rằng các tín hữu chưa đủ trưởng thành để tham gia trọn vẹn vào đời sống Giáo hội. Đôi khi, các cơ cấu không hoạt động hoặc mất rất nhiều thời gian để triển khai; và ngay cả khi đã được triển khai thì vẫn như thể chúng không tồn tại.

Vì thế, phương thức tiếp cận mang tính hiệp hành sẽ giúp chúng tôi sống kinh nghiệm hiệp thông giữa giáo dân, linh mục và những người sống đời thánh hiến. Ngày nay, chúng tôi bảo đảm rằng các thành phần khác nhau của Giáo hội đều có đại diện trong tất cả các cơ cấu của giáo phận. Khi trong Giáo hội có biết bao tài năng, thì không có lý do gì để không sử dụng những tài năng ấy; và cũng không có lý do gì một giáo dân lại không được làm những việc mà họ có khả năng thực hiện. Về phương diện kinh tế, chúng tôi cố gắng bảo đảm rằng các giáo xứ được quản lý một cách công bằng và bình đẳng, và các linh mục có thể làm việc với những nguồn tài chính do cộng đoàn cung cấp.

Khía cạnh quân bình này, hay tái phân phối tài chính, là ưu tiên hàng đầu của tôi. Chúng tôi cũng đang thực hiện điều này ở cấp quốc gia, để tiền trong Giáo hội và các quỹ của Giáo hội mang lại lợi ích cho tất cả mọi người. Làm cách nào để chúng tôi có thể sử dụng một phần những gì chúng tôi nhận được trong các nhà thờ — tiền thuế thập phân hay các khoản dâng cúng — để trao quyền cho mọi người?

Trong Cựu Ước, tiền thập phân được phân bổ cho các tư tế, cũng như cho các bà góa, trẻ mồ côi và ngoại kiều. Vì vậy, chúng tôi đã quyết định làm điều tương tự cho những người nghèo trong cộng đoàn và xã hội của chúng tôi. Sau cùng, phục vụ tất cả mọi người chắc chắn là mục tiêu cao nhất trong công việc của chúng tôi: phục vụ bằng việc loan báo Tin Mừng và chia sẻ đức tin. Việc loan báo này phải đi đôi với những hành động bác ái và lời mời gọi mọi người tham gia phục vụ tha nhân. Đây là ưu tiên bao trùm tất cả của tôi!

ZENIT: Trên bình diện rộng hơn, Đức Hồng y đã giữ vị trí Chủ tịch Hội đồng Giám mục Bờ Biển Ngà trong sáu năm. Đâu là những lãnh vực quan tâm chính cần được giải quyết trong Giáo hội tại đất nước của ngài?

Đức Hồng y Bessi Dogbo: Khi được bầu làm Chủ tịch vào năm 2017, tôi đã chủ động đề nghị với các anh em Giám mục rằng chúng tôi gặp nhau để soạn thảo một kế hoạch hành động cho Giáo hội tại Bờ Biển Ngà. Các Giám mục đã đáp lại cách tích cực, và chúng tôi tiến hành một cuộc khảo sát để phân tích Giáo hội của mình, nhìn nhận Giáo hội như một Giáo hội hiệp thông, tự chủ và phục vụ tất cả mọi người, đồng thời thực sự sinh hoa trái về phương diện truyền giáo và mục vụ. Điều này cũng phù hợp với tầm nhìn mà Đức Giáo hoàng Phanxicô đã bày tỏ từ năm 2015: ngài muốn Giáo hội trở thành một Giáo hội hiệp hành — một Giáo hội hiệp thông, tham gia và sứ vụ.

Bờ Biển Ngà có sự đa dạng tôn giáo rất lớn. Điều này có thể trở nên nguy hiểm nếu không được quản trị đúng đắn. Khuynh hướng tự nhiên là dẫn đến xung đột, điều mà chúng tôi phần lớn đã tránh được tại đất nước mình. Về đối thoại liên tôn, chúng tôi có người Hồi giáo, Kitô hữu và những người theo các tôn giáo truyền thống. Chúng tôi đã thành lập một diễn đàn liên tôn, trong đó hầu như mọi thành phần đều có đại diện; đồng thời, một liên minh tôn giáo vì hòa bình quy tụ các Kitô hữu và người Hồi giáo cũng đang được thiết lập. Chúng tôi cũng nỗ lực chủ động trước các biến cố xã hội, chẳng hạn như các cuộc bầu cử.

Chúng tôi khuyến khích mọi người ngăn ngừa việc tôn giáo can thiệp vào chính trị, và ngược lại, nhằm tránh những xung đột nội bộ. Các nhà lãnh đạo tôn giáo duy trì những mối quan hệ tốt đẹp và cố gắng không biến tôn giáo thành công cụ phục vụ cho các mục đích chính trị, để ngăn chặn sự chia rẽ xã hội. Một thách đố lớn khác là sự hiệp nhất trong sự thật, bởi chúng tôi đã từng trải qua những cuộc khủng hoảng tại châu Phi bị thúc đẩy bởi những sự dối trá. Bất kể niềm tin tôn giáo của chúng ta là gì, chúng ta không được xây dựng trên sự giả dối. Đó là nền tảng. Chúa Giêsu đã nói trong Tin Mừng rằng khi cơn gió đầu tiên thổi đến, ngôi nhà sẽ rung chuyển. Và Thánh vịnh 85 nói với chúng ta: "Tín nghĩa ân tình nay hội ngộ, hoà bình công lý đã giao duyên."

ZENIT: Chúng ta cũng nhận thấy số lượng các Kitô hữu mới được rửa tội gia tăng mạnh mẽ và đời sống thực hành đức tin tại châu Phi rất sinh động. Đức Hồng y nhìn nhận điều này như thế nào?

Đức Hồng y Bessi Dogbo: Đúng là chúng tôi đang trải qua một thời kỳ nhiệt thành về đời sống thiêng liêng và ơn gọi tại châu Phi rất lớn, tương tự như những gì nước Pháp đã trải qua trong thế kỷ 19 và 20, khi các nhà truyền giáo được sai đi khắp thế giới để loan báo Tin Mừng. Chẳng hạn, vào lễ Chúa Thánh Thần Hiện Xuống vừa qua, chúng tôi đã ban Bí tích Thêm sức cho gần 2.000 trẻ em trong giáo phận; và chúng tôi cũng có một số lượng lớn các linh mục và chủng sinh: gần 400 linh mục trong Tổng Giáo phận Abidjan và khoảng 2.000 linh mục trên toàn Bờ Biển Ngà.

Tuy nhiên, chúng tôi cũng phải khiêm tốn nhìn nhận rằng lòng nhiệt thành này không mặc nhiên đồng nghĩa với sức mạnh thiêng liêng. Lòng sùng đạo mãnh liệt này đôi khi có thể chóng qua khi xét đến sự dấn thân cụ thể của những người đã được rửa tội. Sự biến đổi đời sống không phải là điều tự động; việc các nhà thờ chật kín người không có nghĩa là họ đã sẵn sàng làm chứng tá cho đức tin của mình. Vì thế, chúng tôi phải đối diện với thách đố xem xét lại việc đào tạo các dự tòng, đặc biệt là người trẻ, và giúp họ trở thành những Kitô hữu vững vàng trong xã hội đang thay đổi của chúng ta. Do đó, chúng tôi đã điều chỉnh các nguồn lực của mình nhằm thúc đẩy việc đào tạo Kitô giáo mang tính lâu dài.

ZENIT: Theo Đức Hồng y, châu Phi có thể đóng góp gì cho Giáo hội hoàn vũ, và có thể đón nhận điều gì từ Giáo hội hoàn vũ?

Đức Hồng y Bessi Dogbo: Tôi tin rằng Giáo hội Công giáo tại châu Phi cần đào sâu ý thức về đời sống gia đình này — nơi chúng ta chăm sóc lẫn nhau — và sự hiệp thông giữa tất cả mọi người sẽ giúp Giáo hội hoàn vũ sẽ biểu lộ cùng một khuôn mặt ấy.

Quan niệm về Giáo hội như một gia đình không là đặc quyền riêng của châu Phi hay của một quốc gia thuộc Thế giới Thứ Ba, nhưng phải là của các cộng đoàn Kitô hữu trên toàn thế giới. Vì vậy, chúng ta có công việc về phương diện trí thức, mục vụ và phụng vụ phải thực hiện, để các giá trị của tình liên đới được thanh luyện qua cầu nguyện và học hỏi, và để những giá trị ấy phục vụ ích chung toàn cầu. Tuy nhiên, cũng cần có sự trao đổi các ân ban. Châu Phi hướng về Giáo hội hoàn vũ để được trợ giúp. Chúng tôi cần được lắng nghe và được loan báo Tin Mừng, đồng thời chúng tôi phải giải thoát mình khỏi bất cứ điều gì cản trở chúng tôi đến gần Đức Kitô hơn; tôi đặc biệt nghĩ đến chế độ đa thê. Dĩ nhiên, Giáo hội tại châu Phi cũng phải nỗ lực hội nhập văn hóa đức tin, một điều hoàn toàn không liên quan đến văn hóa dân gian đơn thuần. Và không ai khác có thể làm điều này thay cho chúng tôi.

[Nguồn: zenit]

[Chuyển ngữ: TRI KHOAN 16/09/2026]

Câu chuyện đằng sau bức ảnh gây sốt về bản sắc của Đức Thánh Cha Lêô

Câu chuyện đằng sau bức ảnh gây sốt về bản sắc của Đức Thánh Cha Lêô

13/09/2026
Theresa Civantos Barber

Credit: FILIPPO MONTEFORTE | AFP

Một bức ảnh của Đức Thánh Cha Lêô thời trẻ, khi ngài còn là Cha Robert Prevost, đang thu hút sự chú ý trên mạng xã hội. Bức ảnh tiết lộ điều gì về cách ngài nhìn nhận bản thân?

Ông Scott Detrow, đồng dẫn chương trình All Things Considered của NPR, và ông Daniel Burke, Biên tập viên cấp cao về tôn giáo và đời sống tâm linh của NPR, đang thực hiện một cuốn sách sắp xuất bản có tựa đề American Pope: Leo XIV's Road from the South Side of Chicago to Vatican City (Vị Giáo hoàng người Mỹ: Hành trình của Đức Lêô XIV từ khu South Side của Chicago đến Thành Vatican). Trong quá trình nghiên cứu, hai ông đã tìm thấy những câu chuyện và hình ảnh ít được biết đến về cuộc đời trước đây của Đức Giáo hoàng Lêô, và một trong số đó đã lan truyền mạnh trên mạng xã hội.

Trong một bài đăng trên Substack, ông Scott Detrow giải thích câu chuyện đằng sau những hình ảnh này:

Đúng một tháng nữa kể từ hôm nay, “American Pope" sẽ được xuất bản. Chúng tôi đang đánh dấu những tuần cuối cùng trước ngày ra mắt bằng những tấm ảnh Đức Giáo hoàng Lêô XIV mà chúng tôi bắt gặp trong quá trình đưa tin, cùng với những câu chuyện đằng sau các bức ảnh ấy.

Một số hình ảnh ghi lại những khoảnh khắc mà bạn có thể nghĩ tới, chẳng hạn như ngài Bob Prevost thời còn là sinh viên, đang đọc sách; nhưng bức ảnh nhận được nhiều sự chú ý nhất lại cho thấy ngài cầm căng một tấm vải trắng có vẽ những nét hình đơn sơ.”

https://www.instagram.com/p/Dc_URaUicAQ/?utm_source=ig_embed&ig_rid=AaqZxr10TruSlyIrTSz4J9e

Ông Detrow giải thích bằng chú thích sau:

Đây là cách Đức Thánh Cha Lêô XIV có lần kể câu chuyện về bản thân.

Khi còn là Bề trên Tổng quyền Dòng Augustinô, ngài tham gia một hoạt động trong đó mỗi người vẽ một bức tranh thể hiện bản sắc cá nhân. Cha Prevost đã vẽ lá cờ Hoa Kỳ, Tháp Sears của Chicago và dòng chữ “CW Sox”, cùng với biểu tượng của Dòng Augustinô và một cây thông Giáng sinh.

Ý nghĩa của các biểu tượng

Bức tranh là một góc nhìn thú vị về cách vị giáo hoàng tương lai tự nhìn nhận bản thân. Biểu tượng của Dòng Augustinô là điều hoàn toàn dễ hiểu, bởi Thiên Chúa đã gọi ngài bước vào đời sống tu trì trong dòng này. Quốc kỳ Hoa Kỳ cũng là một lựa chọn tự nhiên, phản ánh sự trưởng thành mang đậm chất văn hóa Mỹ của ngài tại một vùng ngoại ô Miền Trung Tây.

Hai hình ảnh khác trong đó có thể gây bất ngờ, nhưng lại dễ dàng được những người đồng hương Chicago của ngài nhận ra.

“CW Sox” là cách viết tắt tên đội bóng chày yêu thích của ngài, Chicago White Sox. Ngài đã xem hai trận đấu thuộc giải World Series của đội vào năm 2005, và kể từ khi ngài được bầu làm giáo hoàng, đội Sox đã vinh danh người hâm mộ nổi tiếng nhất của đội bằng một bức tranh tường và một đêm chủ đề, cùng nhiều hoạt động khác.

Nhưng tại sao lại là Tháp Sears? Bạn cần phải hiểu tòa nhà này có ý nghĩa như thế nào đối với người dân Chicago.

Tháp Sears (tên chính thức ngày nay là Tháp Willis, mặc dù bạn sẽ không bao giờ bắt gặp một người Chicago nào gọi nó bằng cái tên đó) là tòa nhà cao nhất thế giới từ năm 1973 đến năm 1998. Nó vẫn là tòa nhà cao nhất Chicago, với mặt ngoài đen tuyền và hai cột ăng-ten màu trắng; đó là một điểm mốc không thể không nhận ra, ngay cả khi nhìn từ cách xa nhiều dặm.

Ngay từ thời thơ ấu, trẻ em ở vùng phụ cận Chicago đã học cách nhận ra tòa tháp mỗi khi di chuyển vào tầm nhìn của thành phố; tòa tháp là một biểu tượng được yêu mến của văn hóa và sức mạnh thành phố — một điều ngay lập tức gợi lên tiếng gọi “Chicago”. Việc xây dựng tòa tháp được hoàn tất khi Đức Giáo hoàng Lêô 17 tuổi, vì vậy nó rất có thể là một sự kiện đáng nhớ trong thời thiếu niên của ngài; và việc ngài chọn đưa tòa tháp vào bức tranh cho thấy cội nguồn Chicago của ngài sâu đậm và gần gũi với trái tim ngài biết bao.

Còn hình ảnh cuối cùng, một cây thông Giáng Sinh? Hình ảnh này cho chúng ta thấy niềm hân hoan của ngài dành cho lễ Giáng Sinh — ngày sinh nhật của Chúa chúng ta, là thời gian của sự ấm áp, gắn kết gia đình và yêu thương.

Tình yêu của ngài dành cho lễ Giáng Sinh là điều đáng chú ý ngay từ thời gian đầu triều đại giáo hoàng của ngài. Vào lễ Giáng Sinh đầu tiên trên cương vị giáo hoàng, Đức Thánh Cha Lêô XIV đã khôi phục truyền thống cử hành Thánh lễ Giáng sinh ban ngày tại Đền thờ Thánh Phêrô, một điều chưa có vị giáo hoàng nào thực hiện kể từ năm 1994. Trong bài giảng tại Thánh lễ, ngài gọi Giáng Sinh là “lễ hội tuyệt vời của âm nhạc và ca hát”, một lễ hội “khiến chúng ta bật lên những khúc ca hân hoan”.

Nếu những hình ảnh mà Detrow đang chia sẻ trên mạng xã hội là tín hiệu cho thấy trước, thì American Pope hứa hẹn sẽ là một cuốn sách hấp dẫn, với đủ loại thông tin mới mẻ về Đức Giáo hoàng Lêô XIV. Cuốn sách sẽ được phát hành vào ngày 6 tháng 10 năm 2026, và trong thời gian chờ đợi, chúng ta có thể thích thú tìm hiểu thêm về Đức Lêô qua những bài đăng của Detrow về công trình nghiên cứu của ông trên mạng xã hội.

[Nguồn: aleteia]

[Chuyển ngữ: TRI KHOAN 15/09/2026]