"Chuyến viếng thăm của Đức Giáo hoàng đang tạo ra phản ứng phi thường
15.000 cảnh sát, 2.500 nhà báo… những con số đáng kinh ngạc (những thách đố và cơ hội) xung quanh chuyến viếng thăm của Đức Giáo hoàng tại Pháp
Đức Lêô XIV đến Pháp trong bối cảnh một cuộc hồi sinh tôn giáo âm thầm gặp gỡ một đất nước đang tìm kiếm những điểm chung
18 tháng 09, 2026 13:38ZENIT STAFF
(ZENIT / Paris, 18.09.2026). – Paris đang chuẩn bị đón Đức Giáo hoàng Lêô XIV mà không có những ngôn ngữ thị giác thường thấy trong một chuyến viếng thăm của giáo hoàng. Không có những lá cờ Vatican trải dài dọc các đại lộ, cũng không có những bức chân dung khổng lồ của Đức Giáo hoàng nổi bật khắp thành phố. Thay vào đó, dấu hiệu dễ nhận thấy nhất về sự hiện diện của ngài lại là một công trường xây dựng: Quảng trường Concorde đang được biến thành một thánh địa khổng lồ ngoài trời cho Thánh lễ mà ngài sẽ cử hành vào ngày 26 tháng 9.
Sự tương phản này mang nhiều ý nghĩa. Pháp vẫn là một trong những xã hội mang tính thế tục nhất châu Âu, nhưng chuyến viếng thăm của Đức Giáo hoàng đang tạo ra một phản ứng phi thường. Khoảng từ 600.000 đến 800.000 người có thể sẽ tập trung dọc theo Đại lộ Champs-Élysées để tham dự Thánh lễ, với con số ước tính lên tới một triệu người. Tại sân vận động Stade de France, toàn bộ 80.000 chỗ ngồi dành cho buổi canh thức cầu nguyện của giới trẻ đã được đăng ký hết chỉ trong vòng nửa giờ. Các giáo xứ đang tổ chức việc lưu trú, phương tiện di chuyển và đón tiếp, trong khi một số gia đình đã đề nghị cung cấp phòng cho những người hành hương chỉ đến trong một ngày.
Quy mô của công tác chuẩn bị tương xứng với hoạt động bảo đảm an ninh. Khoảng 15.000 cảnh sát, hiến binh và quân nhân dự kiến sẽ được triển khai, cùng với một hệ thống chống máy bay không người lái, trong một chiến dịch an ninh được mô tả là tương đương với chiến dịch từng được sử dụng trong Thế vận hội Paris. Khoảng 2.500 nhà báo cũng đã được cấp thẻ tác nghiệp.
Tuy nhiên, câu chuyện đáng chú ý nhất có lẽ không nằm ở quy mô các đám đông. Điều đáng chú ý là dường như nước Pháp đang nhìn Đức Giáo hoàng với một sự tò mò vượt ra ngoài những thực hành tôn giáo thông thường.
Một trong những lý do là sự hồi sinh bất ngờ đang diễn ra trong đời sống Công giáo Pháp. Hơn 21.000 dự tòng được dự kiến tham dự Đêm vọng Phục sinh năm nay, tăng khoảng 20 phần trăm so với năm trước. Tại một đất nước đã trải qua nhiều thập niên đối diện với tiến trình thế tục hóa và những hệ quả từ cuộc khủng hoảng lạm dụng trong Giáo hội, sự gia tăng này đã làm thay đổi cách nhìn về Công giáo.
Con số này không có nghĩa là nước Pháp đột nhiên trở lại là một quốc gia Công giáo thực hành đạo. Tuy nhiên, nó cho thấy câu chuyện về sự suy giảm đời sống tôn giáo không còn đủ để mô tả những gì đang diễn ra. Sự xuất hiện của đông đảo thanh thiếu niên và người trưởng thành xin lãnh nhận Bí tích Rửa tội đặt ra một câu hỏi khác: điều gì đang đưa người ta trở lại với Kitô giáo, hoặc dẫn dắt họ đến với Kitô giáo lần đầu, trong một xã hội nơi việc thực hành tôn giáo được thừa hưởng từ truyền thống đã suy yếu nghiêm trọng như vậy?
Đối với Đức Lêô XIV, câu hỏi ấy có lẽ sẽ quan trọng hơn cả những khía cạnh nghi lễ của chuyến viếng thăm.
Đức Giáo hoàng sẽ gặp một nước Pháp đang bị ghi dấu bởi những căng thẳng xã hội do vấn đề di dân, chi phí sinh hoạt, tài chính công, cuộc chiến tại Ukraine và tương lai chính trị của đất nước. Nhưng ngài cũng sẽ gặp một cộng đồng Công giáo đang cố gắng tìm hiểu cách thức đáp lại những căng thẳng đó mà không thu mình vào một đời sống hoàn toàn hướng nội. Như một nhà báo Công giáo Pháp nhận định, thách đố là làm thế nào một Giáo hội đang trải qua cả sự mệt mỏi lẫn đổi mới có thể lên tiếng nói với một xã hội vượt ra ngoài những bức tường của chính mình.
Điều đó khiến việc lựa chọn các địa điểm trong hành trình bốn ngày của Đức Giáo hoàng trở nên đặc biệt có ý nghĩa. Paris sẽ mang đến không gian đại chúng lớn nhất, Lộ Đức sẽ đặt ngài vào trung tâm của lòng đạo đức Công giáo Pháp, còn Metz sẽ cho phép ngài ngỏ lời với châu Âu và lịch sử của châu lục này. Tuy nhiên, lịch trình cũng bao gồm Maison Bakhita, một trung tâm tại Paris phục vụ những người di dân và người lưu vong, cho Đức Giáo hoàng cơ hội gặp gỡ những người mà sự hiện diện của họ tại Pháp phản ánh thực tế xã hội ngày càng đa dạng của đất nước. Chuyến viếng thăm cũng sẽ đưa Đức Lêô XIV đối diện trực tiếp với một trong những chương đau đớn nhất trong lịch sử gần đây của Giáo hội. Tại Lộ Đức, ngài dự kiến sẽ gặp riêng bảy người từng bị lạm dụng tính dục do các thành viên của Giáo hội gây ra. Cuộc gặp gỡ chắc chắn sẽ thu hút sự chú ý mạnh mẽ, nhưng đây cũng là vấn đề liên quan đến trách nhiệm nội bộ Giáo hội cũng như sự giám sát của công luận. Chính người Công giáo Pháp đã yêu cầu sự minh bạch và trách nhiệm giải trình lớn hơn kể từ cuộc điều tra cấp quốc gia về nạn lạm dụng tính dục trong giới giáo sĩ.
Vì thế, Lộ Đức sẽ không chỉ đơn thuần là một điểm dừng chân của lòng sùng mộ. Nơi đây sẽ hội tụ nhiều chiều kích trong sứ mạng của Đức Giáo hoàng: cầu nguyện, đau khổ, chữa lành, trách nhiệm giải trình và phẩm giá con người.
Một chiều kích khác sẽ mang tính xã hội rõ nét hơn. Việc Quốc hội Pháp gần đây thông qua luật về trợ tử đã khiến một bộ phận lớn trong cộng đồng Công giáo lo ngại về những hệ quả pháp lý và văn hóa của việc thay đổi cách tiếp cận đối với giai đoạn cuối của đời. Theo Cha Barly Kiweme, Giám đốc Hội Truyền giáo Công giáo Ý tại Paris, người Công giáo hy vọng Đức Lêô XIV sẽ khích lệ những người tiếp tục bảo vệ sự sống con người. Chủ đề được chọn cho chuyến viếng thăm, “Để thế gian được sống”, mang một âm hưởng đặc biệt trong bối cảnh này.
Tuy nhiên, thông điệp của Đức Giáo hoàng có lẽ sẽ không chỉ dành cho người Công giáo Pháp.
Điều này trở nên rõ ràng qua sự hiện diện của một cộng đồng khác đang chuẩn bị cho chuyến viếng thăm: người Ý tại Paris. Khoảng 500.000 người mang hộ chiếu Ý đang sinh sống tại Pháp, bao gồm khoảng 53.000 người ở thủ đô, trong khi có mười hai khu truyền giáo Công giáo Ý hoạt động trên khắp đất nước. Sự tham gia của họ minh họa cho một điều dễ bị bỏ qua trong các thảo luận về những chuyến viếng thăm giáo hoàng tại các quốc gia: chuyến đi mục vụ đến một quốc gia đồng thời có thể trở thành cuộc gặp gỡ với một Giáo hội mang tính phổ quát rộng lớn hơn.
Đối với các cộng đồng này, việc Đức Lêô đến trước hết mang tính giáo hội. Họ nhìn sự hiện diện của ngài như một cơ hội để trải nghiệm sự hiệp thông với Giáo hội hoàn vũ, chứ không như một sự kiện dành riêng cho người Ý. Sự tham gia của họ bao gồm từ việc hỗ trợ thực tế cho công tác chuẩn bị đến việc tham dự các cử hành phụng vụ của Đức Giáo hoàng và cầu nguyện tại các giáo xứ của họ.
Chuyến thăm Maison Bakhita mang ý nghĩa đặc biệt trong bối cảnh này. Đối với Hội Truyền giáo Công giáo Ý, trung tâm này thể hiện một tầm nhìn mục vụ trong đó di dân không bị xem như một vấn đề từ bên ngoài, nhưng như một phần của Giáo hội và của xã hội nơi họ đang sống. Cộng đồng người Ý có thể nhận ra chính mình trong trải nghiệm đó: những người nhập cư đã xây dựng cuộc sống tại Pháp trong khi vẫn gìn giữ những yếu tố thuộc di sản văn hóa của một quê hương khác.
Điều này cũng minh họa một nguyên tắc Công giáo rộng lớn hơn sẽ âm thầm xuyên suốt hành trình: Giáo hội không mất đi tính hoàn vũ khi bước vào một nền văn hóa cụ thể. Trái lại, Giáo hội địa phương trở thành một biểu hiện của sự hiệp thông vượt qua các biên giới quốc gia. Như ban lãnh đạo cộng đoàn tuyên úy của Ý nhận định, không có một Giáo hội Ý tồn tại bên cạnh một Giáo hội Pháp để cạnh tranh; chỉ có một Giáo hội được sống qua những ngôn ngữ, lịch sử và cộng đồng khác nhau.
Trong khi đó, dư luận đặc biệt tò mò về những gì Đức Lêô XIV có thể nói vượt ra ngoài những mối quan tâm của chính Giáo hội. Một cuộc thăm dò của Ifop do các phương tiện truyền thông Công giáo Pháp thực hiện cho thấy chỉ 6 phần trăm người được hỏi kỳ vọng chuyến viếng thăm sẽ tác động đến cuộc tranh luận chính trị trước cuộc bầu cử tổng thống tiếp theo, trong khi 26 phần trăm cho rằng chuyến viếng thăm có thể thổi một luồng sinh khí mới vào Giáo hội Pháp. Vì thế, cuộc thăm dò cho thấy một sự khác biệt đáng chú ý: những kỳ vọng xung quanh Đức Giáo hoàng cho thấy tính tôn giáo và xã hội nhiều hơn là bầu cử.
Hòa bình cũng là một kỳ vọng lớn khác. Những căng thẳng hiện nay của nước Pháp đang diễn ra trong bối cảnh quốc tế bị chi phối bởi chiến tranh và sự bất ổn địa chính trị. Đức Giáo hoàng được mong đợi sẽ phát biểu về hòa bình và Châu Âu, đặc biệt là tại Metz. Chiều kích Châu Âu trong chuyến viếng thăm của ngài phù hợp với quan điểm truyền thống của Công giáo về sự hợp tác quốc tế, nguyên tắc luật pháp quốc tế và mối quan hệ hòa bình giữa các quốc gia.
Điều đó cuối cùng có thể trở thành một trong những khía cạnh có ảnh hưởng sâu sắc nhất của chuyến đi. Đức Lêô XIV sẽ không đến Pháp để đưa ra giải pháp cho mọi bất đồng đang chia rẽ đất nước này. Cũng vậy, sự nhiệt tình chung quanh các Thánh lễ cũng sẽ không thể xóa đi những vết thương đã làm tổn thương uy tín của Giáo hội. Điều ngài có thể làm là đặt ra những câu hỏi khác trước một xã hội đã quen với những tranh luận ngày càng phân cực: điều gì liên kết con người với nhau, điều gì mang lại ý nghĩa cho đời sống con người, làm thế nào để bảo vệ những người dễ bị tổn thương, và có thể cùng nhau hình dung về một tương lai như thế nào?
Vì thế, nghịch lý trong chuyến viếng thăm Pháp của Đức Lêô XIV được thể hiện nơi những con đường vắng quanh Quảng trường Concorde. Paris không cần phủ kín mình bằng những hình ảnh giáo hoàng để chuyến viếng thăm trở nên vĩ đại. Bằng chứng đã có ở đó — nơi 80.000 người trẻ, nơi hàng chục ngàn người đang xin lãnh nhận Bí tích Rửa tội, nơi hàng trăm nghìn người đang chuẩn bị quy tụ để tham dự Thánh lễ, nơi những nạn nhân đang chờ đợi tại Lộ Đức, và nơi các cộng đồng di dân đang chuẩn bị chào đón Đức Giáo hoàng như những thành viên của cùng một Giáo hội.
[Chuyển ngữ: TRI KHOAN 21/09/2026]
