Tiếp kiến các thành viên Hàn lâm viện Giáo hoàng về Khoa học, 24.09.2026

Tiếp kiến các thành viên Hàn lâm viện Giáo hoàng về Khoa học, 24.09.2026

*******

Sáng nay, tại Điện Tông tòa Vatican, Đức Thánh Cha Lêô XIV đã tiếp kiến các thành viên thuộc Hàn lâm viện Giáo hoàng về Khoa học, nhân phiên họp toàn thể với chủ đề “Tương lai của khoa học trong một thế giới đang thay đổi”.

Sau đây là bài diễn văn Đức Thánh Cha trước những người hiện diện trong buổi gặp gỡ:

Diễn văn của Đức Thánh Cha

Nhân danh Cha và Con và Thánh Thần.

Bình an cho anh chị em.

Kính thưa Đức Hồng y,

Thưa quý vị thành viên của Hàn lâm viện Giáo hoàng về Khoa học,

Thưa bà và quý ông,

Tôi vui mừng chào đón quý vị nhân dịp Phiên họp toàn thể năm nay của Hàn lâm viện Giáo hoàng về Khoa học. Tôi cảm ơn Đức Hồng y Viện trưởng Turkson, và ngài Chủ tịch Joachim von Braun, cùng với Hội đồng, đã tổ chức cuộc gặp gỡ này để thảo luận về chủ đề “Tương lai của khoa học trong một thế giới đang thay đổi”. Vấn đề này quả thực mang tính thời sự cấp bách, bởi lẽ “trong những năm gần đây, ngày càng thấy rõ nét sự chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo và robot đang biến đổi thế giới chúng ta một cách nhanh chóng và sâu sắc như thế nào” (Magnifica Humanitas, số 4). Dù tác động toàn diện của chúng vẫn chưa thể xác định, các công cụ này vẫn mang đến cho chúng ta lý do để hy vọng vào một tương lai tươi sáng hơn cho nhân loại. Chẳng hạn, chúng có thể dẫn đến những đột phá khoa học và đổi mới công nghệ giúp phát triển y khoa, cải thiện việc chẩn đoán và điều trị bệnh tật, củng cố các hệ thống lương thực và năng lượng, đào sâu sự hiểu biết của chúng ta về vũ trụ và thế giới tự nhiên, đồng thời mở ra những khả năng mới cho sự sáng tạo và hợp tác của con người.

Tuy nhiên, chính vì những phát triển này mang lại nhiều hứa hẹn như thế, chúng ta cũng phải nhận diện những nguy cơ đi kèm với chúng. Trí tuệ nhân tạo có thể được sử dụng để giám sát, thao túng và phân biệt đối xử (x. các số 103, 150). Những năng lực không gian mạng tinh vi và các loại vũ khí tự động, khi được phát triển hoặc triển khai mà không có những biện pháp bảo đảm thích đáng và sự giám sát của con người, có thể tạo ra những mối nguy mới đối với an ninh và hòa bình quốc tế (x. các số 183, 197). Hơn nữa, “các hệ thống AI hiện nay đòi hỏi nguồn năng lượng và nước khổng lồ, tác động đáng kể đến lượng khí thải carbon dioxide, đồng thời gây áp lực lớn lên các nguồn tài nguyên thiên nhiên” (số 101).

Những khả năng và nguy cơ này nhắc nhở chúng ta rằng tiến bộ công nghệ không bao giờ đơn thuần là một vấn đề kỹ thuật. Mọi công nghệ, dù rõ ràng hay theo cách ngầm hiểu, đều phản ánh một cách hiểu nhất định về con người, về xã hội và về tương lai mà chúng ta muốn xây dựng. Vì thế, tiến bộ khoa học và công nghệ phải đi đôi với sự gia tăng tương ứng về trách nhiệm. Sức mạnh biến đổi thế giới của chúng ta càng lớn bao nhiêu, thì khả năng phân định điều gì thực sự phục vụ phẩm giá con người do Thiên Chúa ban tặng, khả năng quản trị cách khôn ngoan và chăm lo cho những người có thể phải gánh chịu những hậu quả lớn nhất từ các lựa chọn của chúng ta càng phải lớn bấy nhiêu (x. số 173).

Cũng chính đòi hỏi về trách nhiệm đó càng trở nên cấp thiết trước tình trạng biến đổi khí hậu. Chúng ta đang chứng kiến những đợt nắng nóng, hạn hán, lũ lụt, bão tố, cháy rừng và các thiên tai khác xuất hiện ngày càng thường xuyên và với cường độ ngày càng tăng. Những cú sốc này giáng xuống nặng nề nhất trên vai người nghèo, trên các cộng đồng có ít nguồn lực nhất để thích ứng, và trên những người với sinh kế phụ thuộc trực tiếp vào đất đai, rừng và đại dương (x. Đức Phanxicô, Laudato Si’, số 25). Do đó, vấn đề khí hậu không chỉ đơn thuần là một thách thức về môi trường; về căn bản, đó là một vấn đề về công lý, phẩm giá con người và tình liên đới giữa các dân tộc và giữa các thế hệ. Chúng ta không thể chỉ ứng phó với những thách thức này sau khi thảm họa đã xảy ra. Chúng ta cần phải chuyển từ ứng phó khẩn cấp sang phòng ngừa, từ tình trạng dễ bị tổn thương sang sự chuẩn bị sẵn sàng, và từ những biện pháp ngắn hạn sang một tầm nhìn khôn ngoan và có viễn kiến về tương lai của nhân loại. Điều này đòi hỏi một cách tiếp cận có trách nhiệm và có sự phân định đối với khoa học nhằm xây dựng khả năng chống chịu: một cách tiếp cận cam kết khám phá, đồng thời ngay từ đầu cũng tính đến những hậu quả mà các lựa chọn khoa học và công nghệ có thể gây ra đối với nhân loại và sự toàn vẹn của công trình tạo dựng được Thiên Chúa trao phó cho chúng ta.

Trong nỗ lực này, sự hợp tác liên ngành là điều không thể thiếu. Khả năng chống chịu trước biến đổi khí hậu đòi hỏi sự cộng tác của các nhà khoa học, các kỹ sư, những kinh tế gia, thầy thuốc và các nhà khoa học xã hội, cùng với các cộng đồng địa phương và những nhà hoạch định chính sách. Những thách thức của một khí hậu đang biến đổi vượt qua mọi ranh giới giữa các ngành khoa học, các thể chế và các quốc gia; vì thế, cách thức ứng phó của chúng ta cũng phải vượt qua những ranh giới ấy. Như Đức Thánh Cha Phanxicô đã nhắc nhở chúng ta, sự phụ thuộc lẫn nhau giữa chúng ta mời gọi chúng ta tiếp cận những thách thức về môi trường từ góc nhìn toàn cầu và cùng nhau hướng tới một kế hoạch chung (x. số 164). Vì lý do này, tôi hoan nghênh loạt Hội nghị thượng đỉnh về khả năng chống chịu trước biến đổi khí hậu mà Hàn lâm viện của quý vị đã tổ chức trong hai năm qua, cùng với Hàn lâm viện Giáo hoàng về Khoa học Xã hội và các đối tác khoa học đến từ nhiều nơi trên thế giới. Thật đáng khích lệ khi những cuộc gặp gỡ này quy tụ không chỉ các nhà khoa học, mà còn cả những người trẻ, các giới chức chính quyền, đại diện xã hội dân sự và thành viên của các truyền thống tôn giáo khác nhau. Các cuộc gặp gỡ như vậy tạo ra những không gian để tri thức được chia sẻ vượt qua các biên giới, để những kinh nghiệm thành công được học hỏi và thích ứng, và để sự hiểu biết khoa học được chuyển hóa thành những hành động cụ thể. Tôi khuyến khích quý vị tiếp tục tiến bước trên con đường này.

Với những tâm tình đó, tôi tha thiết hy vọng rằng suy tư của quý vị trong những ngày này sẽ mang lại sự định hướng quý giá cho tương lai của khoa học. Chúng ta được nhắc nhớ về tương lai qua sự hiện diện của những người trẻ giữa chúng ta! Và điều này hết sức, hết sức quan trọng. Tôi cầu nguyện để quý vị vun đắp một nền văn hóa khoa học đầy khát vọng nhưng khiêm tốn, nghiêm ngặt nhưng mở ra đối thoại, đổi mới nhưng có trách nhiệm, hợp tác toàn cầu và phải gồm cả những người đang đứng trước nguy cơ lớn nhất và những người đang cần được giúp nhất. Bằng cách đó, sự hợp tác khoa học, như một thiện ích công phục vụ hòa bình, có thể luôn tập trung vào việc bảo vệ phẩm giá con người do Thiên Chúa ban tặng, thúc đẩy ích chung và chăm sóc công trình tạo dựng.

Xin Chúa Thánh Thần, nguồn mạch của mọi đức ái và mối dây hiệp nhất, soi sáng tâm trí quý vị và củng cố những nỗ lực của quý vị. Và tôi khẩn xin muôn phúc lành của Thiên Chúa Toàn năng đổ xuống trên tất cả quý vị. Cảm ơn quý vị.

Vậy giờ đây, chúng ta cùng cầu nguyện và xin Thiên Chúa ban phúc lành, trước hết bằng những lời Chúa Giêsu đã dạy chúng ta. Lạy Cha chúng con… [Phép lành.]

[Nguồn: vatican.va]

[Chuyển ngữ: TRI KHOAN 26/09/2026]