SỨ ĐIỆP CỦA ĐỨC THÁNH CHA LÊÔ XIV NHÂN NGÀY THẾ GIỚI NGƯỜI NGHÈO LẦN THỨ MƯỜI

SỨ ĐIỆP CỦA ĐỨC THÁNH CHA LÊÔ XIV NHÂN NGÀY THẾ GIỚI NGƯỜI NGHÈO LẦN THỨ MƯỜI

Chúa Nhật XXXIII Thường Niên, ngày 15 tháng 11 năm 2026

___________________________

Chúa là nơi ẩn náu của người nghèo (x. Tv 14:6)

1. Chúa là nơi ẩn náu của người nghèo (x. Tv 14:6). Những lời của Tác giả Thánh vịnh vạch ra cho chúng ta thấy con đường phía trước khi chuẩn bị cho Ngày Thế giới Người Nghèo lần thứ X. Một lần nữa, chúng ta cần trở về với Lời Chúa để tái khẳng định tầm quan trọng của người nghèo trong đời sống Giáo Hội. Những lời của Tác giả Thánh vịnh là chuẩn mực cho đời sống Kitô hữu vì chúng mặc khải dung nhan của Thiên Chúa và nhìn nhận sự nghèo khó của con người. Thật vậy, vào một thời điểm đầy bi kịch trong lịch sử — sự phá hủy Đền thờ Giêrusalem — dân chúng cảm thấy bị tước mất sự hiện diện của Thiên Chúa và trải qua cảnh khốn cùng chưa từng thấy cả về vật chất cũng như luân lý.

Qua mọi thế hệ, Lời này luôn xuất hiện với tất cả tính thời sự của nó. Ngay từ đầu, Lời đã cho thấy sự mâu thuẫn mà ngày nay chúng ta vẫn thường xuyên rơi vào. Thật vậy, nhận định đầu tiên là: “Kẻ ngu si tự nhủ: 'Làm chi có Chúa Trời!' Chúng đã ra hư đốn, làm những điều ghê tởm, chẳng có một ai làm điều thiện." (Tv 14:1). Lời này làm nổi bật sự tương phản giữa những người hành động khôn ngoan với những người, ngược lại, đi qua cuộc đời như thể không có điều gì vĩ đại hơn chính bản thân họ. Thật đáng buồn, chúng ta thấy rằng ngay cả ngày nay, sự bất công xã hội vẫn lan tràn, bắt nguồn từ sự hủ hóa ngạo mạn, vừa đáng lên án vừa mang tính phân biệt đối xử. Việc đánh mất ý thức về tính siêu việt trong đời sống hằng ngày không còn là việc phủ nhận trên lý thuyết về sự hiện diện của Thiên Chúa; trái lại, nó biểu lộ trong việc người ta không còn lưu tâm đến lòng nhân hậu và lòng thương xót của Người khi theo đuổi công lý cá nhân và xã hội.

Người nghèo là những người đầu tiên phải gánh chịu hậu quả, và không phải ngẫu nhiên mà số lượng họ đang gia tăng trong nhiều xã hội. Sự vắng bóng của Thiên Chúa không còn đặt con người bên cạnh nhau trong sự tôn trọng lẫn nhau, nhưng đặt người này lên trên người khác trong một mối tương quan thống trị và áp bức. Vì thế, một luận lý xúc phạm phẩm giá con người của sự lạm dụng và loại trừ được phơi bày rõ ràng; đó là luận lý đẩy con người ra bên lề và hạ nhục họ. Không chỉ các cá nhân mà cả những dân tộc cũng rơi vào tình cảnh ấy. Những lời của Thánh vịnh vẫn còn vang vọng chân thực: “Kẻ sống trên xương máu đồng bào Ta” (Tv 14:4).

2. Ngày nay, tiếng kêu đòi công lý của người nghèo bị dập tắt bởi vô số thủ đoạn ngày càng tinh vi, đến mức làm cho mọi nỗ lực lên tiếng đòi quyền lợi của họ trở nên vô vọng. Thế giới kỹ thuật số làm trầm trọng thêm những định kiến đối với họ và củng cố bức màn vô cảm bao phủ hoàn cảnh khốn cùng của họ. Người nghèo không còn lựa chọn nào khác ngoài việc kêu cầu lên cùng Thiên Chúa (x. Tv 34:7) và dâng lời than van của họ trước nhan Người, vững tin rằng họ sẽ được lắng nghe, bởi vì Thiên Chúa luôn trung tín và giàu lòng thương xót. Ngay cả ngày nay, những người bị áp bức, bị hạ nhục và không có khả năng tự vệ ngày càng xác tín rằng họ phải phó thác bản thân cho Thiên Chúa, với tràn đầy đức tin và hy vọng. Trong sự phó thác hoàn toàn ấy, ý thức về phẩm giá của chính mình lại nảy nở; họ nhận ra những người anh chị em để cùng chia sẻ những ước mơ của mình, và niềm hy vọng âm thầm trở thành hiện thực. Tìm chốn ẩn náu nơi Thiên Chúa nghĩa là tìm được sự bảo vệ đích thực và bền vững — điều mà những người quyền thế không thể bảo đảm và thường muốn khước từ.

Tuy nhiên, người nghèo lại có khả năng nhận ra điều thiết yếu hơn người khác, bởi họ sống bằng chính những điều thiết yếu. Giống như Đức Kitô hơn bất kỳ ai, họ nhận biết Thiên Chúa là nơi nương náu của mình, ngay cả khi hoàn cảnh dường như phủ nhận điều đó; và họ tràn đầy hy vọng vào công lý của Người, một công lý sẽ không trì hoãn. Trong màn đêm của tình trạng bỏ rơi và cô đơn, người nghèo “núp bóng Đấng Quyền Năng tuyệt đối” (x. Tv 91:1). Tất cả những ai sầu khổ, những ai chịu bất công và bị đối xử sai trái, những ai đang đau khổ và đau đớn, những ai cô đơn và không tìm thấy mục đích sống đều có thể tìm được nơi Chúa niềm an ủi và động lực mới.

3. Thiên Chúa là nơi ẩn náu của họ không đơn thuần là một lời hứa; điều đó đã trở thành hiện thực nơi con người của Đức Giêsu Kitô. Thiên Chúa cư ngụ giữa chúng ta qua mầu nhiệm Nhập Thể của Chúa Con, Đấng làm cho nơi nương náu mà chúng ta hằng mong đợi trở nên cụ thể và hữu hình. Chúa Giêsu Kitô thực sự là nơi ẩn náu của Thiên Chúa dành cho người nghèo. Nhờ sự vâng phục Chúa Cha, Người hạ mình xuống tận cùng, nơi có những người rốt hết trong số này hiện diện. Người đến với mọi người và ban cho mỗi người một nơi trú ẩn an toàn: “Tất cả những ai đang vất vả mang gánh nặng nề, hãy đến cùng tôi, tôi sẽ cho nghỉ ngơi bồi dưỡng” (Mt 11:28). Nơi Đức Giêsu, Thiên Chúa không chỉ che chở nhưng còn chia sẻ thân phận nghèo khó của con người cho đến tận thập giá.

Người nghèo trong thời đại chúng ta là những người bị lãng quên và bị gạt ra bên lề: bị tước đoạt không chỉ tấm bánh ăn, mà cả tiếng nói và khuôn mặt. Ước mong họ gặp được Con Thiên Chúa, Đấng đến gần mọi người mà không bỏ quên bất cứ ai. Ước mong họ gặp được Người, trước hết nơi những người mang danh Kitô hữu. Trong Giáo Hội là Thân Thể của Người, chính Đức Giêsu trao ban bánh và tình bằng hữu; Người mang đến ánh sáng và mở ra chân trời hy vọng; Người gọi đích danh mỗi người và phục hồi phẩm giá cho tất cả. Đức Giêsu thành Nadarét là hồng ân Thiên Chúa ban cho người nghèo. Nơi Người, mọi lời hứa đều trở thành hiện thực. Với những ai thiếu nhà ở, việc làm, giáo dục, lương thực hay sức khỏe, một con đường mới được mở ra: chia sẻ như biểu hiện của Nước Thiên Chúa (x. Mt 5:3). Nỗi ám ảnh của những người tích lũy của cải cho riêng mình bị đối lại bởi sự kiên định của Thiên Chúa, qua chứng tá của những con người thật, mở rộng các tâm hồn và đón nhận tất cả vào trong tình yêu của Người.

4. Vì thế, trong Đức Kitô, chúng ta được mời gọi trở nên nghèo khó và trở thành nơi nương náu cho người nghèo. Cộng đoàn Kitô hữu không thể thờ ơ trước biết bao người hôm nay đang đứng ngoài cửa nhưng vẫn vô hình đối với những ai khép kín trong những bức tường của bản thân. Giáo Hội, tự bản chất, được mời gọi trở nên nghèo khó và là nơi ẩn náu cho người nghèo. Chúng ta đừng quên lời chú giải của thánh Augustinô về dụ ngôn người giàu có và anh Lazarô nghèo khổ: “Ngài giữ lại danh tính của người giàu cho riêng mình và nói cho chúng ta biết tên của người nghèo. Tên của người giàu luôn ở trên môi miệng mọi người, nhưng Thiên Chúa giữ lại cho riêng mình; tên người nghèo bị bỏ qua trong im lặng, nhưng Thiên Chúa đã tỏ lộ cho chúng ta biết. … Bạn sẽ chọn điều gì? Trở nên nghèo khó như Lazarô hay giàu có như người kia? Đừng để mình bị đánh lừa! Hãy nghe kết thúc của câu chuyện và nhận ra đâu là lựa chọn sai lầm” (Bài giảng 33A, 4).

Như tôi đã nhắc lại trong Tông huấn Dilexi Te: “Thiên Chúa dành sự ưu ái cho người nghèo: những lời hy vọng và giải phóng của Chúa trước hết được gửi đến họ. Vì thế, ngay cả trong sự nghèo khó hay yếu đuối của mình, không ai cảm thấy bị bỏ rơi. Và Giáo hội, nếu muốn trở thành Giáo hội của Đức Kitô, phải là một Giáo hội của các Mối phúc, một Giáo hội dành chỗ cho những người bé mọn và bước đi nghèo khó cùng với người nghèo, một nơi mà người nghèo có được vị trí ưu tiên” (số 21).

Một số câu hỏi tất yếu được đặt ra, và trong Ngày Thế giới Người nghèo lần thứ X này, chúng ta cần khẩn thiết cho phép những câu hỏi ấy vang vọng trong tâm trí và tâm hồn mình. Chúng ta có phải là dấu chỉ của một Thiên Chúa là nơi ẩn náu cho người nghèo không? Chúng ta có ý thức về sự nghèo khó của chính mình, và chúng ta có chọn nó thay vì sự giàu có bất chính không? Chúng ta có đến những nơi người nghèo đang sống, trải nghiệm tình trạng bị gạt ra bên lề của họ không? Chúng ta có lắng nghe những suy nghĩ và chia sẻ những hy vọng của họ không? Chúng ta có gọi tên họ với sự dịu dàng của Thiên Chúa không? Đức ái của chúng ta có khơi dậy và nâng đỡ trong họ niềm khát khao công lý và sự cứu chuộc không? Những câu hỏi này và nhiều câu hỏi khác đòi hỏi một cuộc xét mình nghiêm túc, để đánh giá xem chúng ta được kêu gọi phải làm nhiều hơn bao nhiêu nữa vì lợi ích của người nghèo và vì sự giải phóng của họ. Khi đó chúng ta sẽ thấy rằng chính người nghèo lại trở thành nơi ẩn náu cho những người khác. Kinh nghiệm nghèo khó làm cho họ đặc biệt nhạy bén với một tình liên đới được đổi mới trước những thách đố.

Thật vậy, tình yêu của Đức Kitô làm cho chúng ta được tham dự vào chính đời sống tình yêu của Thiên Chúa. Theo nghĩa này, người Kitô hữu được mời gọi không chỉ tìm nơi nương náu trong Thiên Chúa, mà còn trở thành nơi nương náu cho người khác trong Thiên Chúa, “không phân biệt giữa những người trợ giúp và những người được trợ giúp, giữa những người dường như trao tặng và những người dường như đón nhận, giữa những người nghèo khó và những người cảm thấy họ cống hiến thời gian, kỹ năng và sự giúp đỡ. Chúng ta là Giáo hội của Chúa, một Giáo hội của người nghèo, tất cả đều quý giá, tất cả đều là những cá nhân, mỗi người là một người mang theo Lời Thiên Chúa duy nhất. Mỗi người là một món quà cho người khác.” (Bài giảng, ngày 17 tháng 8 năm 2025).

5. Kỷ niệm tám trăm năm ngày qua đời của thánh Phanxicô Assisi thúc bách chúng ta nhớ lại việc ngài đã động lòng trắc ẩn thế nào trước những người ăn xin khi đến Rôma hành hương viếng mộ Thánh Tông đồ Phêrô. Để hiểu và cảm nhận nỗi đau khổ của họ, ngài đã cởi bỏ y phục của mình và đổi lấy bộ quần áo rách rưới của một người trong số họ, rồi ngồi xuống ăn xin và dành trọn ngày hôm ấy giữa những người nghèo với tâm hồn đầy niềm vui (x. Fonti Francescane, 1405–1406). Chúng ta mong muốn làm chứng rằng, ngay cả ngày nay, vẫn có thể sống cùng một niềm vui ấy bằng cách đặt mình vào hoàn cảnh của người nghèo và lắng nghe họ hơn là chỉ nói về họ. Những ai có Thiên Chúa là nơi ẩn náu của mình có được sự tự do để thực hiện những chọn lựa mang tính ngôn sứ, làm chứng rằng mọi sự đều có thể được tái hình dung từ gốc rễ, trong sự khiêm nhường và tình huynh đệ là những điều duy nhất có thể chữa lành một thế giới bị thương tổn bởi tính kiêu ngạo.

Tôi tin tưởng rằng Ngày Thế giới Người nghèo lần thứ X này sẽ là một bước tiến quan trọng trong việc tái khám phá khuôn mặt của biết bao anh chị em đang tìm chốn ẩn náu nơi Thiên Chúa và khao khát cảm thấy như đang ở nhà trong các cộng đoàn của chúng ta. Chúng ta hãy trung thành với Lời Chúa, Lời kêu gọi chúng ta hoán cải tâm hồn. Xin Đức Trinh nữ Maria chuyển cầu cho chúng ta, Mẹ là Đấng đã chiêm ngắm tình yêu của Thiên Chúa nơi thân xác bị đóng đinh của Con Mẹ, tình yêu làm cho kẻ đói nghèo được dư đầy và đuổi người giàu có trở về tay không (x. Lc 1:53).

Vatican, ngày 13 tháng 6 năm 2026, lễ nhớ Thánh Antôn Pađua.

LÊÔ PP. XIV

[Nguồn: vatican.va]

[Chuyển ngữ: TRI KHOAN 16/06/2026]