CHÂU Á/LÀO – Tường thuật của Cha Figaredo: “Giữa cảnh nghèo nàn về nguồn lực, sự sáng tạo của Giáo hội Lào sống bản chất của đức tin”

 

CHÂU Á/LÀO – Tường thuật của Cha Figaredo: “Giữa cảnh nghèo nàn về nguồn lực, sự sáng tạo của Giáo hội Lào sống bản chất của đức tin”

Thứ Tư, 17 Tháng Sáu, 2026 

Paolo Affatato 

Viêng Chăn (Hãng tin Fides) – Giáo hội Công giáo tại Lào đang trải qua một giai đoạn chuyển tiếp tinh tế nhưng đầy hứa hẹn, được đánh dấu bằng sự “chuyển giao” giữa thế hệ các mục tử đã dẫn dắt cộng đoàn giáo hội vượt qua những thập niên khó khăn nhất và một thế hệ mới các giám mục, linh mục và giáo dân được mời gọi tiếp nối di sản của họ. Đây là điều Cha Enrique Figaredo Alvargonzález, SJ, thuộc Dòng Tên người Tây Ban Nha, Giám quản Tông tòa Battambang Campuchia và là Chủ tịch Hội đồng Giám mục Lào và Campuchia (CELAC), chia sẻ với Fides. Cộng đồng Công giáo tại Lào hiện có khoảng 50.000 tín hữu – chưa đến 1% dân số cả nước – được phân bố trong bốn Đại diện Tông tòa. Giáo hội địa phương được phục vụ bởi khoảng năm mươi linh mục, ba giám mục, đông đảo giáo lý viên và các nữ tu đang duy trì đời sống mục vụ của các cộng đoàn rải rác tại những vùng xa hẻo lánh.

“Tại Lào, chúng tôi đang chứng kiến sự chuyển tiếp sang một thế hệ mới,” Cha Figaredo nói với Fides. “Trong Giáo hội cũng đang xuất hiện một thế hệ các giám mục và linh mục mới. Các vị lớn tuổi hơn, như Đức Hồng y Louis-Marie Ling Mangkhanekhoun, không còn khả năng thi hành trọn vẹn thừa tác vụ của mình. Vì thế, một chương mới được mở ra, mang dấu chỉ của niềm hy vọng.” Theo vị thừa sai Dòng Tên, thế hệ đi trước – được đào tạo từ trước chế độ cộng sản – đã có cơ hội du học nước ngoài, thiết lập các mối tương quan và làm phong phú thêm di sản thiêng liêng của họ thông qua việc giao lưu với Giáo hội ở những châu lục khác, nhờ sự đóng góp của các vị thừa sai. Sau khi Pathet Lào lên nắm quyền và nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào được tuyên bố thành lập (1975–1976), quốc gia này đã đóng cửa biên giới và trục xuất các vị thừa sai. Ngày nay, nhân sự của Giáo hội phần lớn là người địa phương và có ít cơ hội được đào tạo quốc tế hơn, mặc dù một số giám mục đã từng học tập ở nước ngoài, như Đức cha Andrew Souksavath Nouane Asa được đào tạo tại Canada, và Đức cha Anthony Adoun Hongsaphong từng sinh sống tại Thụy Sĩ.

Vị Chủ tịch CELAC giải thích, “Thế hệ mới không sở hữu cùng một kho tàng phong phú về kinh nghiệm nhân bản, thiêng liêng, mục vụ và văn hóa như thời kỳ các vị thừa sai còn hiện diện. Tuy nhiên, chính trong sự nghèo nàn về nguồn lực này mà một sức sáng tạo tuyệt vời đang xuất hiện.” Một trong những đặc điểm nổi bật nhất của Giáo hội tại Lào là vai trò chủ đạo của giáo dân, “những người đảm nhận trách nhiệm trong các giáo xứ, trong việc chăm sóc các cộng đoàn và đào tạo tại các tiểu chủng viện. Sự trợ giúp của họ là nền tảng quan trọng”.

Trong số những sáng kiến nổi bật là sáng kiến của Đức cha Andrew Souksavath, ngài đã gửi các bạn trẻ sang Philippines tham gia các chương trình đào tạo về năng lực lãnh đạo. “Đó là một ví dụ cụ thể về sự sáng tạo mục vụ,” Cha Figaredo khẳng định. Tuy nhiên, nhiều người trẻ được Giáo hội đào tạo sau đó lại di cư sang Thái Lan để tìm kiếm việc làm, trong bối cảnh nền kinh tế của đất nước chủ yếu phụ thuộc vào nông nghiệp và ngành du lịch đang tăng trưởng. Dù dòng vốn đầu tư nước ngoài, đặc biệt là từ Trung Quốc, đã đổ vào trong những năm gần đây, nhưng các lợi ích không phải luôn đến được với người dân địa phương. “Người ta nói nhiều đến hiện đại hóa, nhưng mọi việc vẫn nằm dưới sự kiểm soát rất chặt chẽ của chính quyền, và chưa có tự do trọn vẹn,” vị thừa sai nhận định. “Dẫu vậy, Giáo hội vẫn tìm được cách bước đi trong khuôn khổ đó bằng sự thận trọng và khôn ngoan.”

Đời sống Giáo hội tiếp diễn trong tinh thần kín đáo và kiên trì: “Các linh mục và giám mục ban các bí tích, đồng hành với các tín hữu và giữ cho ngọn lửa đức tin sống động trong những cộng đoàn nhỏ bé. Các ngài phải hoàn tất rất nhiều thủ tục hành chính với chính quyền. Việc này đòi hỏi nhiều thời gian sức lực, nhưng các ngài thực hiện với lòng nhẫn nại,” Cha Figaredo nói. Điều khiến ngài xúc động nhất là sự thanh thản của các tín hữu: “Người Công giáo Lào có sự bình an trong tâm hồn. Họ sống đức tin của họ cách hân hoan dù gặp nhiều khó khăn. Họ có một đức tin sâu sắc và luôn trung thành với Đức Kitô cùng sứ mạng của Người.”

Sức sống này cũng được thể hiện rõ trong công cuộc loan báo Tin Mừng. Hoạt động mục vụ được thực hiện qua các chuyến viếng thăm các bản làng xa xôi, nơi các cộng đoàn Công giáo rất nhỏ bé. Việc đi vào những nơi này đòi phải có sự cho phép trước của chính quyền. “Vào các bản làng không phải là việc dễ dàng,” Cha Figaredo giải thích. “Chính quyền phải được thông báo trước, và các quan chức thường yêu cầu giải thích về những hoạt động đang được tiến hành.” Mặc dù vậy, những trường hợp rửa tội và trở lại đạo vẫn tiếp tục diễn ra, thậm chí đối với cả những gia đình theo truyền thống tín ngưỡng vật linh.

Cha Figaredo đặc biệt nhắc đến sự dấn thân của Đức cha Jean Khamsé Vithavong (1942–2024), một giám mục Công giáo thuộc Dòng Truyền giáo Trái tim Vô nhiễm Mẹ Maria (OMI), người đã cống hiến cho đến những ngày cuối đời để đón nhận các tân tòng và những cộng đoàn mới gia nhập Giáo hội. “Khó khăn tiếp theo là việc đăng ký chính thức cho các tân tòng Công giáo. Chính phủ cho phép gia nhập Giáo hội, nhưng các thủ tục công nhận lại kéo dài và phức tạp.” Một dấu chỉ hy vọng lớn lao cho Giáo hội tại Lào là việc truyền chức linh mục, vào tháng 4 năm 2026, cho hai tu sĩ Dòng Chúa Cứu Thế người Lào đầu tiên là cha Peter Gnantina Phiakeo và cha Philip Nouy Kamhou. “Điều này khơi dậy niềm tin vào tương lai, vì các ơn gọi linh mục đang nảy nở và đạt tới sự trưởng thành viên mãn.”

Hai tân linh mục đã hoàn tất chương trình đào tạo tại Lào, Thái Lan, Philippines và Úc, nhờ sự hỗ trợ của Tỉnh Dòng Chúa Cứu Thế Thái Lan. Nhờ đó, “họ mang về kinh nghiệm và sự đào tạo quốc tế để có thể giúp Giáo hội địa phương đối diện với những thách đố trong tương lai,” vị linh mục Dòng Tên nhấn mạnh.

Một dấu chỉ khích lệ quan trọng khác cũng vừa đến từ cuộc gặp gỡ với Đức Giáo hoàng Lêô XIV trong chuyến viếng thăm ad limina Apostolorum của các giám mục Lào và Campuchia. “Các giám mục Lào trở về với niềm vui lớn lao. Các ngài đã có thể chia sẻ với Đức Thánh Cha thực tại của Lào, một thực tại thường rất khó có thể diễn tả cách cởi mở do tính phức tạp của nó.”

Nhìn về tương lai, Chủ tịch CELAC nhận thấy những dấu hiệu tích cực cả trong Giáo hội lẫn trong xã hội. “Giáo hội tại Lào tiếp tục tiến bước với sự kiên nhẫn và từng bước nhỏ. Mọi sự đang chuyển động, và thời gian đang đứng về phía chúng ta. Một thế hệ mới đang xuất hiện và ngày càng tham gia tích cực hơn vào đời sống Giáo hội cũng như đời sống công cộng.”

Ngay cả trên phương diện chính trị, ngài cũng nhận thấy rằng một số thành viên trẻ của Quốc hội mới dường như đang hướng đến sự cởi mở hơn với thế giới bên ngoài và có một tầm nhìn khác với quá khứ. “Chúng tôi hy vọng vào một sự canh tân toàn diện được thúc đẩy bởi các thế hệ mới.” Sự quan tâm đặc biệt cũng đang hướng về giới trẻ. Một phái đoàn thanh niên từ Lào và Campuchia sẽ tham dự Ngày Giới trẻ Thế giới (WYD) tại Hàn Quốc vào năm 2027. Trong khi các thủ tục hành chính có phần đơn giản hơn đối với các bạn trẻ Campuchia, thì các bạn trẻ Lào phải đối diện với nhiều khó khăn hơn liên quan đến thị thực và chi phí đi lại. Cha Figaredo cho biết, “Nhờ sự hỗ trợ của các cộng đoàn Công giáo Hàn Quốc và của các cộng đoàn tại những quốc gia châu Á khác, một nhóm nhỏ thanh niên Lào sẽ có thể tham dự. Đối với những người ở lại trong nước, chúng tôi sẽ cử hành Ngày Giới trẻ Thế giới tại địa phương.”

Kết luận về đời sống thường nhật của Giáo hội tại Lào, vị thừa sai cho biết giá trị của đời sống Kitô hữu ngày càng được thể hiện rõ nét. “Các tín hữu không tìm kiếm hay thực hiện những điều phi thường. Họ chỉ mong có thể tham dự Thánh lễ, học giáo lý và sống đời sống cộng đoàn. Chính những điều đơn sơ và cốt yếu ấy mới là những gì thực sự quan trọng. Giáo hội tại Lào dạy cho chúng ta và đưa chúng ta trở về với bản chất của đời sống Kitô giáo.”

Trên hành trình này, Lào và Campuchia tiếp tục củng cố mối dây liên kết Giáo hội của họ. “Có một bầu khí huynh đệ và hợp tác giữa các Giáo hội của chúng tôi. Chúng tôi cảm thấy gần gũi với nhau. Bất cứ khi nào có thể, chúng tôi gặp gỡ, dành thời gian cho nhau, trò chuyện và chia sẻ kinh nghiệm của mình.” Chính từ sự hiệp thông này mà Giáo hội tại Lào tìm thấy sức mạnh để tiếp tục hành trình của mình, với niềm tín thác và hy vọng. (Hãng tin Fides, ngày 17/6/2026)

[Nguồn: fides.org]

[Chuyển ngữ: TRI KHOAN 18/06/2026]