Tiếp kiến chung ngày 4 tháng 3 năm 2026: “Không có một Giáo hội lý tưởng tách rời khỏi lịch sử, mà chỉ có một Giáo hội duy nhất của Đức Kitô, vừa mỏng giòn vừa thần linh, nơi Thiên Chúa hiện diện trong sự bé mọn của chúng ta”

Đức Lêô XIV: “Không có một Giáo hội lý tưởng tách rời khỏi lịch sử, mà chỉ có một Giáo hội duy nhất của Đức Kitô, vừa mỏng giòn vừa thần linh, nơi Thiên Chúa hiện diện trong sự bé mọn của chúng ta”

Trong buổi Tiếp kiến chung ngày 4 tháng 3 năm 2026, Đức Thánh Cha đã suy niệm về Hiến chế Lumen Gentium của Công đồng Vatican II, nhấn mạnh sự hiệp nhất không thể tách rời giữa chiều kích hữu hình và thiêng liêng: Giáo hội là một mầu nhiệm nhập thể trong sự mỏng dòn của con người, được thánh hóa bởi đức ái để tỏ lộ Đức Kitô giữa những giới hạn của chúng ta.

Đức Thánh Cha Lêô XIV đã dành bài giáo lý trong buổi tiếp kiến chung để đào sâu chương đầu tiên của Hiến chế Tín lý Lumen Gentium của Công đồng Vatican II, được phê chuẩn năm 1964. Đức Thánh Cha đã bắt đầu loạt bài suy tư về các văn kiện lớn của Công đồng từ tháng 1 năm 2026, nhấn mạnh rằng Giáo hội không phải là một thực thể hỗn độn hoặc bị chia rẽ, mà là một thực tại phong phú và nghịch lý: vừa hữu hình vừa vô hình, vừa trần thế vừa thiêng liêng, vừa mang tính nhân loại vừa mang tính thần linh.

Đức Lêô XIV giải thích rằng “tính phức hợp” này không đồng nghĩa với sự hỗn loạn, mà là một sự hiệp nhất có trật tự và hài hòa giữa các chiều kích không tách rời cũng không lẫn lộn với nhau. Một mặt, Giáo hội thể hiện như một cộng đoàn cụ thể gồm những người nam và nữ — với những nhân đức, những khiếm khuyết, niềm vui và cả những cuộc đấu tranh hằng ngày — những người loan báo Tin Mừng và nỗ lực trở thành dấu chỉ của Đức Kitô trong thế giới. Mặt khác, Giáo hội xuất phát từ kế hoạch tình yêu của Thiên Chúa được thực hiện nơi Đức Giêsu Kitô, khiến Giáo hội trở thành một thân thể huyền nhiệm, một cộng đoàn hữu hình và một mầu nhiệm thiêng liêng, một dân tộc đang lữ hành tiến về trời.

Đức Thánh Cha gợi lại mầu nhiệm Nhập Thể của Đức Kitô như chìa khóa để hiểu chiều kích hai mặt này: tại Palestine, Chúa Giêsu đã tỏ mình hoàn toàn là con người — với ánh mắt đón nhận, đôi tay chúc lành và tiếng nói giải thoát — đồng thời mạc khải Thiên Chúa vô hình qua thân xác, cử chỉ và lời nói của Người. “Không có sự đối lập giữa Tin Mừng và định chế,” Đức Thánh Cha khẳng định khi trích dẫn lời Đức Bênêđictô XVI, bởi vì các cấu trúc giáo hội chính là làm cho Tin Mừng trở nên cụ thể trong thời gian và lịch sử.

Đức Lêô XIV nhấn mạnh rằng không có một “Giáo hội lý tưởng” bay bổng trên những mỏng dòn của con người. Giáo hội duy nhất của Đức Kitô nhập thể trong lịch sử, được cư ngụ bởi những tội nhân, và Chúa Kitô hiện diện và hành động chính trong sự nhỏ bé và yếu đuối ấy. Sự thánh thiện của Giáo hội không nằm ở sự trọn hảo của các thành viên, mà ở sự thật rằng Đấng Phục Sinh ngự trị bên trong và ban chính mình qua họ, biến đổi sự mỏng giòn thành một “phép lạ vĩnh cửu trong phương pháp của Thiên Chúa.”

Để xây dựng Giáo hội này, Đức Thánh Cha kêu gọi thực hành sự hiệp thông và bác ái, nhắc lại lời mời gọi của Đức Phanxicô trong Tông huấn Evangelii Gaudium về việc “cởi dép” trước mảnh đất thánh của người khác. Ngài cũng trích dẫn lời Thánh Augustinô một cách mạnh mẽ: “Ước mong mọi người chỉ nghĩ đến đức ái: chỉ riêng đức ái vượt trên tất cả, và không có đức ái, mọi thứ khác đều vô giá trị; bất cứ nơi nào có đức ái, nó sẽ quy tụ mọi sự về.”

Thông điệp trung tâm của bài giáo lý vang lên rõ ràng: đức ái làm cho sự hiện diện của Chúa Kitô trở nên hữu hình hôm nay giữa những yếu đuối của con người, hiệp nhất hữu hình với thiêng liêng, nhân loại với thần linh, trong tình yêu xây dựng Thân Thể Chúa Kitô. Buổi tiếp kiến kết thúc với lời mời gọi cầu nguyện và phép lành tòa thánh, trong khi hàng ngàn tín hữu đáp lại bằng những tràng pháo tay vang dội từ quảng trường.

Toàn văn bài giáo lý:

ĐỨC LÊÔ XIV

TIẾP KIẾN CHUNG

Quảng trường Thánh Phêrô

Thứ Tư, ngày 4 tháng 3 năm 2026

___________________________________

Giáo lý. Các văn kiện của Công đồng Vatican II. II. Hiến chế Tín lý Lumen gentium. 2. Giáo hội, một thực tại hữu hình và thiêng liêng

Anh chị em thân mến, chào mừng anh chị em!

Hôm nay, chúng ta tiếp tục hành trình tìm hiểu Hiến chế Công đồng Lumen gentium, Hiến chế Tín lý về Giáo hội.

Trong chương đầu tiên, chủ yếu trả lời câu hỏi Giáo hội là gì, Giáo hội được mô tả như một “thực tại phức hợp” (số 8). Giờ đây chúng ta tự hỏi: tính phức hợp này bao gồm những gì? Một số người có thể trả lời rằng Giáo hội phức hợp vì Giáo hội “phức tạp”, và do đó khó giải thích; những người khác có thể nghĩ rằng tính phức hợp của Giáo hội phát sinh từ sự thật rằng đây là một định chế thấm đẫm hai ngàn năm lịch sử, với những đặc điểm khác biệt so với bất kỳ nhóm xã hội hay tôn giáo nào khác. Tuy nhiên, trong tiếng Latinh, từ “complex” đúng hơn chỉ ra sự hiệp nhất có trật tự của các khía cạnh hoặc những chiều kích khác nhau trong cùng một thực tại. Vì lý do này, Lumen gentium có thể khẳng định rằng Giáo hội là một thân thể được tổ chức chặt chẽ, trong đó chiều kích nhân loại và thần linh cùng tồn tại mà không tách rời và không lẫn lộn.

Chiều kích đầu tiên có thể nhận thấy ngay lập tức, đó là Giáo hội là một cộng đoàn gồm những người nam và nữ cùng chia sẻ niềm vui và những phấn đấu của người Kitô hữu, với những điểm mạnh và điểm yếu của mình, loan báo Tin Mừng và trở thành dấu chỉ cho sự hiện diện của Chúa Kitô, Đấng đồng hành với chúng ta trên hành trình cuộc đời. Tuy nhiên, khía cạnh này – vốn cũng thể hiện trong cơ cấu tổ chức định chế của Giáo hội – vẫn chưa đủ để mô tả bản chất thực sự của Giáo hội, bởi vì Giáo hội còn có một chiều kích thần linh. Chiều kích này không hệ tại ở sự trọn hảo lý tưởng hay ưu thế thiêng liêng của các thành viên, nhưng ở sự thật rằng Giáo hội được sinh ra từ kế hoạch của Thiên Chúa dành cho nhân loại, được thực hiện nơi Chúa Kitô.

Vì thế, Giáo hội đồng thời vừa là một cộng đoàn trần thế vừa là thân thể mầu nhiệm của Chúa Kitô, là một cộng đoàn hữu hình và là một mầu nhiệm thiêng liêng, là một thực tại hiện diện trong lịch sử và là một dân tộc đang lữ hành về trời (LG, 8; GLCG, 771).

Chiều kích nhân loại và thần linh kết hợp một cách hài hòa, không chiều kích nào lấn át chiều kích kia; do đó, Giáo hội sống trong nghịch lý này. Giáo hội là một thực tại vừa mang tính nhân loại vừa mang tính thần linh, đón nhận con người tội lỗi và dẫn đưa họ đến với Thiên Chúa.

Để làm sáng tỏ tình trạng này của Giáo hội, Hiến chế Lumen gentium quy chiếu về đời sống của Đức Kitô. Thật vậy, những ai gặp gỡ Chúa Giêsu trên các nẻo đường Palestine đã cảm nghiệm nhân tính của Ngài, ánh mắt, đôi tay, và âm thanh giọng nói của Người. Những người quyết định đi theo Ngài đã được lay động bởi kinh nghiệm về ánh nhìn đón nhận, sự chạm đến của đôi tay chúc lành, những lời giải thoát và chữa lành của Ngài. Nhưng đồng thời, khi đi theo Con Người ấy, các môn đệ đã mở lòng ra để gặp gỡ Thiên Chúa. Thật vậy, thân xác của Chúa Kitô, khuôn mặt, cử chỉ và lời nói của Người tỏ lộ Thiên Chúa vô hình một cách hữu hình.

Dưới ánh sáng của thực tại của Chúa Giêsu, giờ đây chúng ta có thể trở lại với Giáo hội: khi nhìn kỹ vào Giáo hội, chúng ta khám phá ra một chiều kích nhân loại gồm những con người cụ thể, những người đôi khi biểu lộ vẻ đẹp của Tin Mừng và những lúc khác lại phải vật lộn và phạm sai lầm như bất cứ ai. Tuy nhiên, chính qua các thành viên và những khía cạnh trần thế giới hạn của Giáo hội mà sự hiện diện của Chúa Kitô và hành động cứu độ của Ngài được tỏ lộ. Như Đức Bênêđictô XVI đã nói, không có sự đối lập giữa Tin Mừng và định chế; ngược lại, các cấu trúc của Giáo hội chính là để “hiện thực hóa và cụ thể hóa Tin Mừng trong thời đại chúng ta” (Diễn văn trước các Giám mục Thụy sĩ, ngày 9 tháng 11 năm 2006). Không tồn tại một Giáo hội lý tưởng và tinh tuyền tách rời khỏi thế gian; chỉ có một Giáo hội duy nhất của Đức Kitô, được nhập thể trong lịch sử.

Đây chính là điều tạo nên sự thánh thiện của Giáo hội: sự thật rằng Chúa Kitô ngự trong Giáo hội và tiếp tục trao ban chính mình qua sự nhỏ bé và mỏng giòn của các thành viên. Chiêm ngắm phép lạ vĩnh cửu này đang diễn ra trong Giáo hội, chúng ta hiểu được “phương pháp của Thiên Chúa”: Đấng làm cho mình trở nên hữu hình qua sự yếu đuối của các thụ tạo, tiếp tục tỏ lộ mình và hành động. Vì thế, Đức Thánh Cha Phanxicô, trong Tông huấn Evangelii gaudium, đã mời gọi tất cả chúng ta hãy học cách “cởi dép trước mảnh đất thánh của người khác (x. Xh 3:5)” (số 169). Điều này cho phép chúng ta ngày nay vẫn xây dựng Giáo hội: không chỉ bằng cách tổ chức các hình thức hữu hình, nhưng bằng cách xây dựng tòa nhà thiêng liêng là Thân Thể Chúa Kitô, qua sự hiệp thông và đức ái giữa chúng ta.

Thật vậy, đức ái không ngừng làm phát sinh sự hiện diện của Đấng Phục sinh. “Ước gì tất cả chúng ta để tâm trí mình hướng về một điều duy nhất là đức ái! Chính đức ái vượt trên mọi sự; nếu không có đức ái thì mọi sự đều vô giá trị; và đức ái quy tụ mọi sự về với chính nó, bất kể nó ở đâu” (Bài giảng 354, 6, 6).

____________________________________________________

Lời chào đặc biệt:

Tôi gửi lời chào đến tất cả anh chị em hành hương và du khách nói tiếng Anh đang tham dự Buổi Tiếp kiến hôm nay, đặc biệt các nhóm đến từ Anh quốc, Ấn Độ, Philippines, Singapore, Việt Nam và Hoa Kỳ. Với những lời cầu chúc rằng Mùa Chay này sẽ là thời gian ân sủng và canh tân thiêng liêng cho anh chị em và gia đình, tôi khẩn cầu niềm vui và sự bình an trong Chúa Giêsu Kitô, Chúa chúng ta, đổ xuống trên tất cả anh chị em.

[Nguồn: exaudi]

[Chuyển Việt ngữ: TRI KHOAN 7/3/2026]